عفونتهای آمیزشی

عفونتهای آمیزشی از انواع بیماریهای واگیر دار هستند که بطور عمده از طریق آمیزش جنسی با فرد آلوده انتقال می یابد.

این عفونتها در بیشتر کشورها شایع بوده و نقص در تشخیص و درمان آن در مراحل اولیه ممکن است عوارض و مشکلات شدیدی از جمله نازایی ، حاملگی خارج از رحم ، عفونت رحم و لوله های رحمی ، سرطانهای دستگاه تناسلی زنان  ناهنجاری های مادرزادی نوزادان مرگ و میر داخل رحمی و یا دوره نوزادی و دردهای مزمن شکمی را ایجاد نماید .

بر اساس برآورد سازمان جهانی بهداشت سالانه بیش از ۳۳۰ میلیون مورد جدید بیماریهای مقاربتی قابل درمان از جمله سیفیلیس و سوزاک در دنیا بروز می نماید و در واقع روزانه شاهد بروز حدود یک میلیون مورد جدید از بیماریهای مقاربتی در دنیا هستیم. در ایران گروه سنی ۲۰ تا ۲۹ سال ، بیشترین گروه مبتلا می باشد .

بین عفونتهای آمیزشی و انتقال ایدز ارتباط نزدیکی وجود دارد . مشخص شده است که هر دو نوع عفونت آمیزشی ( بدون زخم یا زخم )، خطر انتقال جنسی HIV ( ایدز ) را به میزان زیادی افزایش می دهند . یکی از دلایل بروز عفونتهای مسری جنسی که ایدز یکی از مهلک ترین آنهاست ، رفتارهای جنسی نا ایمن  در افراد جوان است .

محیط دستگاه تناسلی زن بگونه ای است که احتمال ابتلای زنان به عفونتهای تناسلی بیشتر از مردان می باشد و این عفونتها برای زنان مسائل و مشکلات بیشتری بوجود می آورند . اما مردان هم دراثر عفونتهای تناسلی ممکن است دچار ناباروری ، درد طولانی مدت و بیماریهای خطرناک ( ایدز و …) شوند .

 شکایات شایع در عفونتهای آمیزشی
درد زیر دل ، مقاربت دردناک ، ترشحات مهبلی خونریزی زیاد و طولانی مدت ، سوزش ادرار ، عادت ماهیانه دردناک ، تب و گاهی تهوع و استفراغ و خونریزی در فواصل عادات ماهیانه یا در زمان نزدیکی .

شکایات شایع مردان :

در اکثر مواقع مردان فاقد علائم واضح بالینی هستند ولی بطور کلی میتوان به سوزش ادرار ، تب ، خروج چرک از مجرای ادراری اشاره کرد .

علائم بالینی شایع  بیماری  :

در معاینه بیماران علائم ذیل مشاهده می گردد

زنان : وجود ترشحات چرکی ، زخمی یا شکننده بودن دهانه رحم ، زخم تناسلی .  

مردان : تورم غدد لنفاوی ناحیه کشاله ران ، تورم پوست بیضه ها ، خروج چرک از مجرای ادرار

یکی از علامتهای مهم عفونتهای آمیزشی وجود زخم ، تب خال یا زگیل تناسلی است .

سوزاک که یکی از شایعترین بیماری های مقاربتی است ، در مردان با علائمی همچون ترشح چرک از مجرای ادرار ، تکرر و سوزش ادرار ، درد در موقع ادرار کردن و در هنگام تماس جنسی همراه است ، بانوان اکثراً بدون علامت هستند اما مجرای تناسلی و گردن رحم فرد مبتلا آلوده کننده است .

همه عفونتهای آمیزشی علامت ندارند . به همین علت برای

تشخیص دقیق لازم است از معاینه یا آزمایش کمک گرفته شود .

پیشگیری

رعایت اصول اخلاقی و بهداشتی در روابط جنسی و نداشتن رفتارهای جنسی پرخطر

وفاداری به همسر و داشتن رفتار جنسی مسوولانه

 خویشتن داری در هنگام تجرد و اجتناب از روابط جنسی نامشروع قبل از ازدواج

 استفاده از کاندوم .

شستشوی دستگاه تناسلی  و همچنین ادرار کردن بعد از تماس جنسی .

 شستشو و انتخاب لباس زیر مناسب .

مناسب ترین نوع لباس زیر ، لباسهایی هستند که از پارچه نخی تهیه شده اند .

درمان

نکته مهمی که در درمان باید مورد توجه قرار گیرد این است که : 

در موقع درمان افراد مبتلا ، علاوه بر درمان بیمار ، باید همسر و شریک جنسی او نیز درمان شود. در غیر اینصورت ، چون بیماری مسری است، چرخه انتقال ادامه می یابد. افراد مبتلا تا بهبودی کامل باید از تماس جنسی خودداری کنند و این خودداری تا از بین رفتن علائم و تکمیل دوره درمان باید ادامه داشته باشد. در غیر اینصورت لازم است در تمام مراحل نزدیکی  از کاندوم استفاده نمایند.

درمان هریک از انواع عفونتهای آمیزشی ، مخصوص و متفاوت است اما روش درمان آنها ، ممکن است شبیه یکدیگر باشد . نکته مهمی که باید در درمان عفونتهای تناسلی به آن توجه کرد شروع به موقع و زود هنگام درمان است .

ممکن است برای درمان عفونتهای آمیزشی از داروهای خوراکی ، تزریقی و یا موضعی استفاده شود . داروها باید بطور کامل،مصرف شوند. درمان ناقص علاوه بر باقی ماندن بیماری ، می تواند مقاومت دارویی نیز ایجاد کند .

دیابت احتمال ابتلابه افسردگی را افزایش می دهد و افسردگی نیز سیر پیشرفت دیابت را بیشتر می کند

افسردگی می تواند به هر شخصی آسیب بزند ولی افراد مبتلا به دیابت با احتمال بیشتری به افسردگی دچار میشوند . بعلاوه پیشرفت دیابت در افراد افسرده بیشتر است .

درمان افسردگی به بیماران کمک می کند که علائم هر دو بیماری ( افسردگی و دیابت ) را کنترل کنند و بتوانند کنترل و کیفیت زندگی شان را بالا ببرند .

همزمان با بدتر شدن دیابت شانس ابتلا به افسردگی بالاتر می رود . تحقیقات نشان می دهد که افسردگی منجر به کاهش عملکرد جسمانی و مغزی میشود و لذا فرد افسرده با احتمال کمتری به دنبال رفع نیازهای غذایی و دارویی خودش است .

درمان افسردگی با روان درمانی ، دارودرمانی و یا ترکیب این روش می تواند به بهبود بیمار افسرده کمک کند و توانایی او را در کنترل دیابت افزایش دهد .

علل اساسی ارتباط بین افسردگی و دیابت نامشخص است . افسردگی ممکن است که بعلت استرس توسعه پیدا کند و نیز ممکن است نتیجه اثرات متابولیکی دیابت روی مغز باشد .

مطالعات نشان داده که در مبتلایان به دیابت که سابقه افسردگی دارند مشکلات دیابتی بیش از آنهایی است که افسردگی ندارند . افرادیکه از هر دو شکل دیابت و افسردگی رنج می برند هزینه درمانی و مراقبتی بالایی را نیاز دارند .

علیرغم پیشرفتهای زیادی که در زمینه تحقیقاتی مغز در ۲۰ سال اخیر بدست آمده افسردگی در اغلب موارد بدون تشخیص و درمان باقی مانده است .

افراد دیابتی ، دوستان و خانواده آنها و حتی پزشک متخصصشان نیز ممکن است علائم افسردگی را متوجه نشوند .

افسردگی یک مشکل جدی پزشکی است که روی افکار ، احساسات و توانایی عملکرد افراد در زندگی رومزه اثر میگذارد .

افسردگی در هر سنی می تواند اتفاق بیفتد . اگر چه درمانهای موجود در بیش از ۸۰٪ از موارد درمان شده علائم را کاهش می دهند اما کمتر از نیمی از افراد درمانهای مورد نیاز را دریافت می کنند .

افسردگی نتیجه عملکرد ناقص مغز است . اخیراً علل افسردگی بعنوان یک موضوع جدی مطرح است . تعامل بین زمینه ژنتیکی و سابقه تاریخی زندگی نشان می دهد که یک شخص تا چه اندازه در معرض ابتلا قرار دارد .

انواع مختلف افسردگی ممکن است در اثر استرس ، وقایع سخت زندگی ، اثرات سوء دارویی یا دیگر فاکتورهای محیطی شروع شوند . افسردگی می تواند که انرژی مورد نیاز برای متمرکز شدن روی درمان دیگر بیماریها نظیر دیابت را کاهش دهد .

توصیه بهداشتی

در خرید و نگهداری فرآورده های لبنی

* از خرید شیر خام (غیرپاستوریزه)حتی الامکان خودداری نمائید.اگر مجبور به استفاده از شیر خام غیر پاستوریزه هستید،حتما آنرا جوشانده و یک دقیقه در حال جوش به هم بزنید.

* شیر خام غیر پاستوریزه خریداری شده جهت مصرف را،به هیچ وجه قبل از مصرف در یخچال نگذارید.

* ظروف مورد استفاده برای شیر غیرپاستوریزه پس از مصرف باید با آب ومایع ظرفشوئی شسته شوند.

* شیر پاستوریزه را حتما در داخل یخچال بین صفرتا چهار درجه به مدت حداکثر ۴۸ ساعت نگهداری نمائید.

* از نگهداری وخرید شیر پاستوریزه در خارج از یخچال خودداری نمائید.

* چنانچه شیر پاستوریزه بیش از ۴۸ ساعت در یخچال بماند وعلائم فساد وبریدگی در آن مشاهده نشود، قبل از مصرف حداقل آنرا بمدت یک دقیقه بجوشانید.

* از مصرف خامه وکره غیر پاستوریزه خودداری نمائید.

*  از مصرف بستنی غیر پاستوریزه خودداری نمائید.

* کره بسته بندی شده پاستوریزه تنها به مدت یک هفته در یخچال قابل نگهداری است.اگر می خواهید به مدت بیشتری آن را نگهداری کنید حتما باید در فریزر گذاشته شود.

* توصیه می شود از پنیر بسته بندی با برچسب دارای مجوز های بهداشتی استفاده شود.

* از خرید ومصرف دوغ فله ای خودداری نمائید.

* از خرید کشک مایع که دارای علائم کپک زدگی وبوی نامطبوع می باشد،خودداری نمائیدوقبل از مصرف آنرا ۱۰ الی ۲۰ دقیقه بجوشانید.

* از خرید پنیر محلی تازه خودداری نمائید.پنیر تازه در صورتی قابل مصرف است که دو ماه در آب نمک داخل یخچال باقی بماند تا از آلودگی های میکروبی عاری شود.

* محصولات استریلیزه تا زمانی که بسته بندی محصول باز نشود قابل نگهداری در دمای اتاق هستند و در صورت باز شدن محصول باید در یخچال نگهداری شود .مدت گهداری شیر استریل باز شده در یخچال ۲۴ ساعت می باشد

محققان می گویند افرادی که در نزدیکی خیابانها و جاده های پر سر و صدا و شلوغ زندگی می کنند بیشتر در معرض ابتلا به پرفشاری خون هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از fبی بی سی ، گروهی از دانشمندان دانشگاه لوند سوئد دریافتند در صورتی که افراد روزانه بطور میانگین در معرض سر و صدای معادل ۶۰ دسی بل قرار گیرند خطر ابتلا به پرفشاری خون در آنها افزایش می یابد.
به گفته آنها احتمالا سر و صدا موجب استرس و اختلالات خواب می شود که این دو نیز منجر به فشار خون بالا می شوند. فشار خون نیز می تواند ابتلا به سکته قلبی . مغزی را در پی داشته باشد.
این در حالی است که کارشناسان انگلیسی این یافته ها را زیر سووال برده و می گویند عوامل دیگری مانند رژیم غذایی و سیگار نیز در ابتلا به پرفشاری خون نقش دارند.

محققان پرسشنامه هایی را در بین ۲۸ هزار نفر توزیع و نتایج آنها مورد بررسی قرار دادند.
محققان دریافتند سر و صدای بیش از ۶۰ دسی بل خطر ابتلا به پرفشاری خون را ۲۵ درصد افزایش می دهد.
این پژوهشگران با اشاره به اینکه سر و صدای بیش از ۶۴ دسی بل خطر ابتلا به فشار خون بالا را به بیش از ۹۰ درصد افزایش می دهد هشدار داده اند که تعداد کم افراد مورد بررسی می تواند یافته های این تحقیق را مخدوش کند.
نتایج این تحقیقات در نشریه بهداشت محیط زیست منتشر شده است

مراقبت مادرانه آغوشی

 
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ،  مراقبت مادرانه آغوشی نوعی مراقبت از نوزادان نارس است که در آن نوزاد در تماس پوستی طولانی با مادر قرار می گیرد . این روش قابل استفاده ، آسان و موثر برای ارتقای سلامتی و بهداشت نوزادان نارس می باشد و همچنین کمک می کند تا نوزاد مورد نظر به سطح نوزادان رسیده برسد . سازمان بهداشت جهانی این روش را به عنوان یک روش مراقبت نوزاد نارس ، در سراسر جهان تایید نموده و آن را قابل اجرا بیان کرده است و همچنین اعلام نموده است که از این روش می توان برای نوزادان رسیده هم سود جست . این روش شامل قسمتهای زیر می باشد :

۱- تماس پوست نوزاد با پوست مادر
۲- تغذیه انحصاری با شیر مادر
۳- حمایت از ارتباط عاطفی نوزاد و مادر

البته بر اساس نظر سازمان بهداشت جهانی ، این روش مناسب و مطلوبی برای نوزادان رسیده هم می باشد .
 
روش قرار دادن نوزاد در وضعیت مراقبت مادرانه آغوشی

نوزاد را در وسط سینه مادر و در حالت عمودی به صورت سینه به سینه قرار دهید و او را با یک بند محکم ببندید . سر را به یک طرف برگردانید و گردن را در وضعیت کمی کشیده به عقب نگه دارید . قسمت فوقانی بند درست زیر گردن نوزاد است . این حالت موقعیت سر را برای باز نگه داشتن راه هوایی مناسب تر می کند و سبب تماس چشم به چشم بین مادر و نوزاد می شود و از خم شدن سر به جلو و خم شدن بیش از حد آن به عقب جلوگیری می کند . باید رانها خم شده و در یک حالت قورباغه ای قرار گیرد . بازوها نیز خم شده باشد . لباس نوزاد باید جلو باز باشد که تماس پوست جلوی تنه نوزاد با جلوی سینه مادر برقرار گردد . برای حفظ درجه حرارت سر نوزاد بایستی به وسیله کلاه پوشیده شود . در زایمان های چند قلویی پدر و یا دیگر افراد فامیل می توانند برای انجام این روش در کنار مادر قرار گیرند .

ویژگی های اصلی این روش مراقبت عبارتنداز:

♦ تماس پوستی زود هنگام ، طولانی مدت و مداوم بین مادر و نوزاد .
♦ تغذیه انحصاری با شیر مادر ( بطور ایده آل ) .
♦ قابل اجرا بودن در بیمارستان و امکان ادامه آن در خانه .
♦ امکان ترخیص زودتر نوزادان کم وزن و نارس .
♦ حمایت و پیگیری مناسب مادرانه در خانه .
♦ روشی موثر و مناسب برای کاهش و جلوگیری از استرس موجود در بخش های شلوغ نوزادان می باشد .
 
فواید مراقبت مادرانه آغوشی برای مادر

تماس پوست به پوست در موقع تولد به مادر کمک می کند که بلافاصله با فرزندش ارتباط عاطفی برقرار می کند و همچنین ترشح اکسی توسین باعث آرامش مادر و کمک به شروع تولید شیر مادر می شود . شیردهی باعث آزاد شدن هورمون هایی می شود که با انقباض رحم باعث کاهش خونریزی مادر در موقع زایمان می شود . مادر وکالت فرزندش را به عهده می گیرد و در مرکز تیم مراقبت کننده نوزادش قرار می گیرد . به مادر و نوزاد کمک می کند که در یک ریتم خواب و بیداری با یکدیگر قرار گیرند . بطوری که مادر خواب بیشتری می کند . در زایمان های زودرس مادر احساس گناه و هیجان می کند و مستعد افسردگی بعد از زایمان می باشد که روش مراقبت مادرانه آغوشی آن را کاهش می دهد .گرفتن بچه در تماس با قفسه سینه اش به او کمک می کند که بتواند ادامه سن حاملگی فرزندش را کامل کند و امکان مراقبت بهتری به او بدهد .
حمل بچه در مراقبت مادرانه آغوشی به این مفهوم است که مادر قادر است زودتر حرکت کند و هر چه سریعتر از بیمارستان ترخیص شود و به زندگی عادی خود برگردد . این روش به گونه ای می باشد که مادر در حالی که فرزندش را به سینه حمل می کند و دستهایش هم از آزادی کامل برخوردار می باشد ومی تواند به راحتی کارهای روزمره اش را انجام دهد .
 
فواید آن برای نوزاد

این پوشش باعث می شود که وضعیت راههای هوایی ثابت بماند و حمایت گردن بطور کامل انجام می شود . این پوشش برای نوزاد محیطی امن فراهم می آورد و تمام مزایای فیزیولوژی تماس پوست به پوست شامل حفظ درجه حرارت نوزاد ، ضربان قلب ، تنفس و متابولیسم خوب را دارد . تماس پوست به پوست استرس را در بچه نارس کاهش می دهد . در یک بچه آرام ، غذا به خوبی هضم می شود و بچه سریعتر رشد می کند .

پیوند اولیه بین مادر و نوزاد برقرار می گردد و بچه ثبات خلقی بهتری در دراز مدت پیدا می کند . این نوع مراقبت بچه را از اثرات مضر انکوباتور حفظ می کند .
 
در روش مراقبت مادرانه آغوشی

- بیماری های شدید ، عفونت های بیمارستانی در بین نوزادان مراقبت مادرانه آغوشی کمتر است .
- وزن گیری روزانه نوزاد در این روش مراقبت بیشتر و کنترل حرارتی موثری فراهم می کند و خطر افت درجه حرارت در نوزاد کمتر است .
- تاثیر مبتنی بر تغذیه با شیر مادر دارد .
- فشار روحی مادران کمتر است و اعتماد به نفس مادران را در مراقبت از فرزندش افزایش می یابد .
- قطع تنفس و سیاه شدن که در نوزادان نارس به وفور دیده می شود با این روش کاهش می یابد .
علائم خطرناک
علایمی که لازم است با پزشک یا بیمارستان محل تولد نوزاد ، مشورت شود عبارتند از :

♦ تنفس مشکل ، فرورفتگی قفسه سینه و ناله کردن .
♦ تنفس خیلی سریع یا خیلی آهسته .
♦ دوره های مکرر و طولانی قطع تنفس ( توقف تنفس به مدت ۲۰ ثانیه یا بیشتر و یا کبودی لب ها و صورت نوزاد می تواند علامت یک بیماری خطرناک باشد )
♦ علیرغم گرم کردن مجدد ، نوزاد احساس سردی می کند و دمای بدن او زیر حد معمول است .
♦ مشکلاتی در امرتغذیه : نوزاد زیاد برای غذا خوردن بیدار نمی شود ، غذا نمی خورد یا استفراغ می کند .
♦ تشنج
♦ اسهال
♦ زردی پوست

 

تعریف واژه ها

“ مواد “ , شامل همه ترکیباتی است که مصرف آنــها موجب تغییر در رفتار(مانند ‌عصبانیت)، اختلال در خلق و خوی ( افسردگی) ‌و اختلال در قضاوت و شعور فرد(فراموشی و بی توجهی) می شود .

 “سوء مصرف مواد“ , به مواردی گفته می شود که فرد بدون نیاز و بدون مجوز پزشکی اقدام به مصرف مواد می کند ولی شدت مصرف به حدی نیست که وابسته و معتاد تلقی شود. این افراد با وجود دردسرها و مشکل هایی که برای خود و یا خانواده به وجود می آورند همچنان مصرف مواد را ادامه می دهند مثل مصرف گاهگاهی یا تفریحی تریاک و حشیش.

“ اعتیاد “ , وابستگی به مصرف هرماده مخدر و ناتوانی در ترک آن را گویند.

“ وابستگی“, میل شدید  به مصرف هر ماده و تمایل به ادامه مصرف آن است، تا جایی که در بسیاری از موارد وابستگی به مصرف مواد برای فرد ،مهمترین مسئله زندگیش می شود. به طور  معمول، کسی که به ماده ای وابستگی دارد، مجبور می شود مقدار ماده مصرفی خود را به تدریج افزایش دهد ، ثانیا در صورت عدم مصرف و یا کاهش مقدار ماده مصرفی،  دچار علائم ناخوشایندی می شود که به آن “علائم ترک“ گویند.
 “علائم ترک“ تریاک و هرویین را در جامعه با عنوان “حالت خماری” می شناسند. علائم خماری این مواد معمولا ۶ تا ۸ ساعت پس از آخرین نوبت مصرف ظاهر می شود و تا حدود ۱۰ روز باقی می ماند. دردهای استخوانی و عضلانی ، دل پیچه و اسهال،آبریزش از چشم و بینی، بی خوابی ، بی قراری, عصبانیت ،خمیازه های فراوان و حتی تب از شایعترین علائم آن است.
 “عود“ , یعنی بازگشت مجدد به مصرف مواد مخدر، اینکه فرد پس از درمان (ترک  مواد), دوباره شروع به مصرف مواد قبلی و یا مصرف مواد جدید نماید.

“پیشگیری از اعتیاد“ , بکارگیری اقداماتی که مانع از مبتلا شدن افراد به مصرف  مواد مخدر شود.

“کاهش آسیب“ , هر اقدامی است که موجب تغییر و یا اصلاح رفتار فرد معتاد می شود و خطر و ضرر فردی , خانوادگی و اجتماعی را کمتر می کند مانند تبدیل تزریق مواد به مصرف خوراکی آن ها که موجب کاهش آسیب اجتماعی و مبتلا نشدن به ایدز می گردد.

شایعترین مواد مورد مصرف در ایران

۱- تریاک و مشتقات آن , که از گیاه خشخاش به دست می آیند و شامل تریاک،   شیره و سوخته تریاک ، هروئین ، مرفین وکدئین می شود.
۱-  حشیش ، از گیاه شاهدانه بدست می آید و به نام های ماری جوانا , بنگ و علف نیز معروف است. حشیش سبب وابستگی جسمی و روانی و احساس ولع شدید به مصرف می شود.
۲-  الکل , از جمله موادی است که نوشیدن (خوردن) آن موجب اعتیاد, رفتارهای نامناسب, اختلال در تعادل, بی ربط حرف زدن و اختلال در توجه و حافظه می شود.

داروهایی مانند اکسپکتورانت کدیین  نیز مقدار کمی از مشتقات تریاک
را دارند و اعتیادآورند لذا لازم است مصرف آنها با تجویز پزشک باشد.

علائم و نشانه های مصرف مواد مخدر

 در ابتدای شروع مصرف, نمی‌توان از روی مشخصات ظاهری به اعتیاد افراد پی برد, ولی با ادامه مصرف مواد, رفتارهایی در فرد ایجاد می شود که ممکن است ما را به اعتیاد او مشکوک کند.دانستن این نشانه ها, خانواده ها را در شناسایی اعتیاد اطرافیان یاری می دهد. هیچ گاه نباید با یک علامت, برچسب اعتیاد به افراد زد، بلکه بهتر است خانواده ها  مراقبت بیشتری از فرد به عمل آورند و پس از دیدن چند مورد از رفتارهای زیر، موضوع را با پزشک مرکز بهداشتی درمانی در میان بگذارند.

رفتارها و نشانه های مصرف تریاک و مشتقات آن
 الف: نشانه های جسمانی
۱- اثرسوختگی در انگشتان، اثر تزریق بر دست ها و مشاهده وسایلی در اتاق شخص که برای مصرف مواد از آنها استفاده می شود  مانند  تیغ، سرنگ، زرورق آلوده و شیشه مربا ( با در سوراخ شده ).
      ۲- بی اشتهایی و بی نظمی در غذا.
     ۳- استشمام بوی  تریاک و مشتقات آن از شخص.
     ۴- حالت خواب آلودگی و خواب دیر هنگام.
     ۵- شکایت های فراوان جسمی, یبوست و شکایت از ناتوانی جنسی.
ب: نشانه های رفتاری  
۱- تغییر رفتار فرد مثل قفل کردن در اتاق به هنگام خروج از خانه و  غیبت یا
     ترک کردن بی دلیل خانه و محیط.    
    ۲- درخواست مکرر پول از افراد به بهانه و دروغ های مختلف.
    ۳- خرج کردن پول زیاد در مدت کوتاه و گم شدن پول, طلا و وسایل   منزل.
   ۴- طولانی شدن مدت ماندن دردستشویی.
   ۵-کم توجهی و بی توجهی به وضع ظاهری  تا حد آشفته بودن سر و وضع.
   ۶- تمایل به کناره گیری از بستگان و ایجاد رابطه با دوستان ناباب.
   ۷-کاهش احساس مسئولیت,وقت شناسی وغیبت از محل کار یا تحصیل وهم چنین کاهش  کارآیی در خانه, مدرسه و محل کار.
   ۸- افزایش استفاده سرخود از داروهای آرام بخش و درخواست بی  رویه داروهای مسکن.

مصرف زیاد تریاک و مشتقات آن، موجب مسمومیت می شود که ممکن است کم شدن تعداد تنفس، بیهوشی و بالاخره مرگ را به همراه داشته باشد.

 علائم و نشانه های مصرف حشیش

علایم شایع: قرمزی چشم ها, افزایش ضربان قلب و نبض, افزایش اشتها و عدم تعادل هنگام راه رفتن .
علائم مصرف بیش از حد: حالت وحشت ،بی قراری، گیجی و منگی و دیدن اشیا یا شنیدن صداها به شکل غیر واقعی (توهم). این نوعی جنون مسمومیت باحشیش است که در افراد مستعد، ممکن است به جنون واقعی (بیماری شدید روانی) تبدیل شود.
با دیدن یک یا چند نشانه از علایم یاد شده, می توان به مصرف حشیش در افراد شک کرد ولی از زدن انگ و برچسب اعتیاد به افراد باید خودداری کرد.
 

علل ایجاد اعتیاد و سوء مصرف مواد
۱- نداشتن آگاهی: آگاهی نداشتن فرد ،خانواده و جامعه از عوارض مصرف مواد مخدر  و الکل.

 ۲-  باورهای غلط
       – این تصور غلط که برای کاهش درد ودرمان بیماریها می توان از  مواد مخدر استفاده کرد. مردم فکر می کنند تریاک فشار خون یا دیابت را کنترل و ناتوانی جنسی را درمان  می کند  حال آنکه ممکن است این گرفتاری ها را شدیدتر سازد.
      – این تصور غلط که مصرف تفریحی مواد باعث اعتیاد نمی شود و فرد هرگاه بخواهــد می تواند مواد را مصرف نکند.           
      – این تصور غلط که می توان با افراد معتاد دوستی کرد و معتاد نشد.
      – این تصور غلط, که اعتیاد درمان پذیر نیست.

۳ – مشکلات فردی , خانوادگی و محیطی
  الف- مشکلات فردی
- بیماری های جسمی مزمن مانند دیابت وکمردرد.
- بیماری های روانی مانند افسردگی و بیماری شدید روانی.
- خود کم بینی و کمبود اعتماد بنفس, ناتوانی در دادن جواب رد  به درخواست دوستان معتاد برای مصرف مواد و گاه خودنمایی و جلب توجه دیگران.
-  مشکل های شغلی و تحصیلی مانند بیکاری و اخراج شدن ازمدرسه .
- باور غلط در باره مواد مثل این باور که  مصرف مواد  نشانه بزرگی و احترام است.
- عدم پایبندی فرد به مسایل اخلاقی،  معنوی و دینی, بی بند و باری و بی‌توجهی به  ارزش ها و قوانین اجتماعی.

ب- مشکلات خانوادگی
- داشتن والدین و یا بستگان معتاد.
- وجود درگیری وطلاق در خانواده .
- وجود والـــدین سختگیر و یا سهل انگار در تربیت فرزندان.
- پایبند نبودن خانواده به مسایل اخلاقی، معنوی و دینی .

ج- مشکلات محیطی
         – دسترسی آسان به مواد در جامعه.
         – فقر و مشکلات اقتصادی در جامعه .
         – تغییرهای محیط زندگی مانند مهاجرت از روستا به شهر.
         – داشتن محیط آلوده و دوستان مصرف کننده مواد.
          – کمبود مراکز تفریحی سالم برای گذراندن اوقات فراغت.

ویژگی مواد مخدری که در ایران مصرف می شوند و شیوه مصرف آنها

روش مصرف	رنگ	نام ماده
کشیدن (دود کردن)، خوردن و تزریق	قهوه ا ی روشن یا تیره	تریاک و مشتقات آن تریاک
کشیدن (دود کردن)، خوردن و تزریق	قهوه ا ی سوخته و براق	سوخته تریاک
کشیدن (دود کردن)، خوردن و تزریق	قهوه ا ی مایل به سیاه	شیره تریاک
کشیدن (دودکردن )، تزریق و در بینی کشیدن	پودر سفید	هروئین
تزریق	پودر بلوری به رنگ سفید یا قهوه ا ی روشن	مرفین
خوردن	ماده سفید رنگ  بصورت شربت سینه و یا قرص های مسکن	کدئین ( داروهای    کدئین دار)
کشیدن ( دود کردن ) و خوردن	سبز مایل به خاکستری یا قهوه ا ی مایل به سیاه	حشیش (بنگ یا علف)
نوشیدن	مایع	الکل

پیامدها و عارضه های اعتیاد و سوء مصرف مواد

مصرف مکرر مواد مخدر آسیب ها , عارضه های و خطرات بسیاری را بر سلامت فرد، خانواده و جامعه وارد می نماید . این عارضه ها  عبارتند از: 

الف ) عارضه های فردی
 ۱) مشکلات جسمی : اعتیاد به مواد مخدر ممکن است سبب بیماری های  قلبی و ریوی, ناتوانی جنسی، عقیم شدن، سوءتغذیه و کاهش وزن شود. اگر اعتیاد از نوع تزریقی باشد ممکن است فرد را به بیماری های عفونی هم چون ایدز و هپاتیت دچار کند.
     ۲) مشکلات روانی: اعتیاد ممکن است موجب اختلال در خواب، افسردگی, مشـــکل درتصمیم گیری, اختلال های روانی خفیف و شدید و اختلال شخصیت شود.

ب ) عارضه های خانوادگی
       اعتیاد ممکن است موجب بروز مشکلات اقتصادی , کاهش درآمدخانواده و افزایش هزینه, نابسامانی و ازهم پاشیدگی خانواده , طلاق، خشـــونت درخانواده (خشونت علیه همسر و آزار کودکان )‌و همچنین محدود شدن معاشرت سالم خانواده با دیگران شود و تربیت فرزندان دچار اشکال گردد.

ج ) عارضه های اجتماعی
     اعتیاد ممکن است موجب طرد شدن فرد از جامعه، بیکاری، غیبت ازکار،کاهش میزان کارآیی, اخراج از کار و بروزحوادث حین کار و رانندگی شود. شیوع ایدز، هپاتیت, بیماری های مقاربتی, فقر,  بی کاری, افزایش بروز جرم در جامعه همچون دزدی، فحشا و قتل از جمله عارضه های اجتماعی اعتیاد به شمار می آیند.
این عارضه ها را در برنامه های آموزشی خود با خانواده ها به گفتگو بگذارید و بپرسید کدام یک از این عارضه ها را در افراد معتاد دیده و یا تجربه کرده اند.

خطرات و پیامدهای مصرف الکل

مصرف الکل ممکن است باعث اختلال رفتاری, اختلال خواب, نارسایی کبد, افزایش فشار خون, سوء تغذیه, ناتوانی جنسی, رفتارهای غیر اخلاقی و ابتلا به فراموشی در فرد شود. مسمومیت با الکل ممکن است موجب کاهش سطح هوشیاری, اغماء و مرگ شود.

مصرف الکل ممکن است فرد را به طرف مصرف سیگار, حشیش و مواد مخدر بکشاند. این خطرات و پیامدها را به خاطر بسپارید,  نمونه های این عارضه ها را در خانواده ها و افراد محل شناسایی کنید و بکوشید در آموزش جوانان و افراد جامعه از این نمونه ها به کار برید.

توجه داشته باشیدکه تحریم الکل در اسلام فلسفه و دلایل بسیاری    دارد. مراقب باشید که این باور مقدس سبک شمرده نشود.

شکایات منجربه مراجعه

• خلق افسرده
• عصبی شدن
• بی خوابی
• عوارض جسمی مصرف الکل (زخم معده، گاستریت،بیماری کبدی)
• حوادث وجراحات ناشی از مصرف الکل
نکته: ممکن است گاهی اوقات مصرف الکل را منکر شودیا مقدار آن را کم‌تر از معمول گزارش کند.
• مشکلات قانونی یا اجتماعی ناشی از مصرف الکل (مشکلات زناشویی، ‌ازدست دادن شغل)
• علایم بازگیری الکل (تعریق، لرزش، کسالت صبحگاهی، توهمات و تشنج)
• خانواده  ممکن است زودتر از بیمار تقاضای کمک کند (برای مثال تحریک‌پذیر بودن در منزل، ازدست دادن شغل)
نماهای تشخیصی
 نشانه‌های مصرف مضر الکل
مصرف زیاد الکل
تداوم مصرف باوجود صدمه جسمی واضــــح (برای مثال بیماری کبدی، خون‌ریزی گوارشی)،‌ صدمه روانی (نظیر اضطراب وافسردگی ) یاعواقب اجتماعی (نظیر از دست دادن شغل)
 نشانه‌های وابستگی به الکل
مشکل در کنترل کردن مصرف الکل
علاقه وافر به مصرف الکل
تحمل (نوشیدن مقادیر زیاد الکل بدون ظاهرشدن مسمومیت )
بازگیری (اضطراب، لرزش، تعریق پس ازقطع مصرف )
 برای برخی بیماران که فاقد موارد بالا می باشند، کاهش مصرف الکل ممکن است مطلوب باشد.
تشخیص افتراقی
علایم اضطراب یا افسردگی ممکن است با مصرف زیاد الکل رخ دهد. درصورتی‌که این‌گونه علایم پس از دوره ترک نیز ادامه یابند، به بخش مربوط به: افسردگیF32  و اضطراب منتشرF41.1 مراجعه کنید.
همچنین مصرف الکل می‌تواند اختلال‌های دیگری نظیر ترس از مکان‌های عمومی، ‌ترس‌های اجتماعی و اختلال اضطراب منتشر را پنهان کند.  به همین دلیل است که افرادی که اضطراب اجتماعی دارند برای فائق آمدن بر مشکلشان به مصرف الکل روی می آورند. افراد مبتلا به PTSD  نیز این‌چنین هستند. به طور کلی اختلال‌های مصرف الکل با سایر اختلال‌های روان‌پزشکی Comorbidity  بالایی دارد.
 
اطلاعات مورد نیاز برای بیمار وخانواده
۱) وابستگی به الکل یک بیماری جدی است. قطع یا کاستن از مصرف الکل فواید روانی وجسمی را به همراه دارد.
۲) نوشیدن الکل در طی حاملگی می‌تواند به کودک صدمه بزند.
۳) دربرخی موارد مصرف مضر الکل، ‌حتا اگر علایم وابستگی وجودنداشته باشد، ‌کاهش یا قطع مصرف همیشه مطلوب است .
۴) برای بیمارانی که دچار وابستگی به الکل هستند، هدف فقط ترک الکل است.
۵) عود مصرف امری شایع است. کاهش یاقطع مصرف اغلب نیازمند اقدامات مکرراست. نتیجه اقدام، بستگی به انگیزه واعتماد به نفس بیمار دارد.
مشاوره با بیمار وخانواده
۱) برای کسانی که خواهان توقف فوری هستند:
• روز مشخصی رابرای توقف مصرف تعیین کنید.
• با بیمار در مورد روش‌های اجتناب از مصرف و همچنین راه‌های مقابله با موقعیت‌های مشکل (نظیر برخوردهای اجتماعی یا حوادث استرس آور) به بحث بپردازید.
• برای کمک به بیمار درجلوگیری از مصرف الکل، ‌درباره روش‌هایی برای کنار آمدن با حوادث استرس آور بدون استفاده از الکل ویا طرز برخورد و پاسخ‌گویی به دوستانی که هنوز الکل می‌نوشند، طرح‌های خاصی ارایه دهید.
• اعضای خانواده یا دوستانی را که از قطع مصرف الکل حمایت می‌کنند، شناسایی کنید.
۲) درصورتی‌که کاهش مصرف الکل هدفی عاقلانه تر به نظر می رسد،( یا درصورتی‌که تمایلی به قطع ندارد):
• درباب هدفی معین برای کاهش مصرف با وی مذاکره کنید (همچون این‌که بیش از دوبار در روزالکل مصرف نکند ودرهر هفته دوروز از مصرف الکل احتراز کند).
• به بحث درمورد استراتژی‌های احتراز یا کنار آمدن با موقعیت‌های خطرناک (همچون موقعیت‌های اجتماعی، حوادث استرس آور ) بپردازید.
• به معرفی روش‌های مراقبه شخصی و رفتارهایی که متضمن مصرف بی خطرتر الکل می‌باشند بپردازید (همچون محدود کردن زمان، نوشیدن آهسته تر الکل ).
 

۳) برای بیمارانی که درحال حاضر علاقه‌مند به قطع یا کاستن از مصرف نیستند:
• آن‌ها را طرد یا سرزنش نکنید.
• مشکلات طبی ویا اجتماعی ناشی از مصرف الکل را برایشان روشن کنید.
• برای آینده قرار ملاقاتی بگذارید تا دوباره به بحث درمورد نوشیدن الکل بپردازید.
• برخوردی غیر داورانه داشته باشید.
۴) سازمان‌های خودیاری (همچون ( Alcoholics Anonymous اغلب مفید می باشند.
درمان دارویی
برای بیمارانی که از علایم بازگیری خفیف رنج می‌برند:
پایش مکرر
‌حمایت
‌اطمینان بخشی
مصرف مایعات به حدکفایت وتغذیه مناسب کافی بوده، نیاز به دارو نمی‌باشد.
بیمارانی که سندرم بازگیری را درحد متوسط نشان می دهند:
نیازمند مصرف هم‌زمان بنزودیازپین هستند.
سم زدایی دراکثر این موارد می‌تواند به صورت سرپایی ودرمنزل انجام شود.
در مواردی که بیماردر خطر سندرم بازگیری پیچیده است:
(برای مثال: سابقه تشنج یا دلیریوم ترمنس، ‌مصرف بسیار زیاد و تحمل فراوان سومصرف مواد مشخص چندماده، اختلال روانی یا جسمانی همراه وشدید) و حمایت اجتماعی نیز ندارد یا این‌که در خطر خودکشی است، سم‌زدایی باید به صورت بستری انجام شود.
- مصرف کلردیازپوکساید به میزان ۱۰ میلی گرم توصیه می‌شود. دوز اولیه را بایدبراساس شدت علایم بازگیری تجویز کرد و محدوده این دوزاژ را می‌توان از ۵تا ۴۰ میلی گرم چهارباردرروز درنظر گرفت. تجویز چنین مقادیری مستـلزم نظارت نزدیک وماهرانه پزشک است.
گرچه از رژیم درمانی زیر به صورت فراگیر استفاده می‌شود، با این وجود انتخاب دوزاژ وطول مدت درمان منوط  به شدت وابستگی به الکل وعوامل فردی (همچون وزن، جنس و عمل‌کرد کبد) است:
روزاول ودوم:             ۳۰-۲۰ میلی گرم QDS
روزسوم وچهارم:           ۱۵ میلی گرم   QDS
روزپنجم:                  ۱۰ میلی گرم   QDS
روزششم:                   ۱۰ میلی گرم    QDS
روزهفتم:                  ۱۰ میلی گرم   BD
تجویز داروهای بیمار باید توسط خانواده صورت گرفته ودر دست بیمار نباشد. درغیر این‌صورت سومصرف بنزودیازپین یا مصرف بیش از اندازه آن محتمل خواهد بود.
مصرف تیامین (۱۵۰ میلی گرم درروز، دردوزهای منقسم ) به صورت خوراکی به مدت یک‌ماه توصیه می‌شود. از آن‌جایی که تیامین خوراکی ناکافی است، درصورت بروز علایم زیر، بیمار را به سرعت به مرکزی برسانید که امکان تزریق وریدی این ویتامین رادارا هستند.
آتاکسی، گیجی، اختلال حافظه، دلیریوم ترمنس، کاهش درجه حرارت، افت فشار خون، افتالموپلژی (فلج عضلات چشمی) یا ازدست دادن هوشیاری.
- نظارت روزانه در طی روزهای اول الزامی است. پس از آن می‌توان دوز دارو را تنظیم و ارزیابی کرد که آیا بیمار دوباره مصرف الکل را ازسرگرفته است یا خیر و یا این‌که آیا علایم بازگیری جدی وجود دارد. اضطراب وافسردگی اغلب همراه با مصرف الکل وجوددارد. بیمار ممکن است جهت درمان این دواختلال به طور خودسرانه از الکل استفاده کرده باشد.
- چنانچه علایم افسردگی واضطراب با گذشت یک ماه از قطع مصرف همچنان باقی بود یا افزایش یافت به بخش افسردگی F32  و اضطراب منتشر F41.1 مراجعه کنید. در درمان افسردگی برای چنین مواردی داروهای ‎مهارکننده جذب سروتونین (SSRI) همچون فلوکستین برداروهای ضدافسردگی سه حلقه ای ارجح هستند، چراکه داروهای گروه دوم با الکل تداخل دارند.
- از آن‌جایی که احتمال سومصرف بنــزودیازپین‌ها دراین موارد بالا است، استـــفاده از این داروها دردرمان اضطراب توصیه نمی‌شود.
- دی سولفیرام ممکن است در بعضی موارد درتداوم ترک الکل کمک کننده باشد، اما نیازی به استفاده معمول نیست.

مشاوره با متخصص
بازگیری شدید از الکل (همراه با توهم وناپایداری سیستم عصبی خودکار) ممکن است نیاز به بستری  دربیمارستان واستفاده ازدوز بالاتر داروهای ضداضطراب داشته باشد.
درصورت وجود اختلال روان‌پزشکی شدید یا بقای علایم اختلال روان‌پزشکی پس از سم زدایی وقطع مصرف، مشاوره با روان‌پزشک را مدنظر قرار دهید

* بر اساس ماده یا دارویی که سبب مسمومیت می شود, علایم آنها نیز فرق می کند . پاره ای از نشانه های مسمومیت عبارتند از:
- خواب آلودگی یا کما (در مسمومیت با مواد مخدر)
- شکم درد , استفراغ و اسهال ( درمسمومیت با تحریک کنندگان روده ای )
- افزایش بزاق دهان , انقباض و کوچک شدن مردمک چشمها ( در مسمومیت با حشره کشها )
- سوختگی اطراف لب و دهان ( در مسمومیت با مواد سفید کننده )
- اسپاسمهای عضلانی ( در مسمومیت با استریکنین )
- تشنج ( در مسمومیت با محرکهای سیستم عصبی )
- عرق ریزش و تند شدن تنفس ( در مسمومیت با داروهای اعصاب )
- صورتی شدن رنگ پوست ( در مسمومیت با منوکسید کربن )
- تاولیهای پوستی ( در مسمومیت با منوکسید کربن و داروهای ضد افسردگی )

* در برخورد با مسمومیت ها به نکات زیر توجه کنید :

۱- تحقیق کنید که چه ماده ای باعث مسمومیت فرد شده .
۲- اگر نشانه هایی از سوختگی در اطراف دهان فرد مسموم مشاهده نمودید , به آهستگی یک لیوان آب یا شیر به او بدهید .
۳- مصدوم را در وضعیت ریکاوری قرار دهید ( چه بیهوش باشد وچه هوشیار )
۴ –ظروفی که ماده سمی در آن قرار دارد را برای بررسی همراه مصدوم به بیمارستان ببرید.

نشانه های عمومی وتشخیص های افتراقی در مسمومیتها:

۱)کاهش وزن:

در مسمومیت مزمن با آرسنیک:ضعف وبیحالی،کمخونی،کاهش وزن،طعم فلزی در دهان،اختلالات گوارشی،اختلالات پوستی،نوارهای سفید رنگ در دیستال ناخن

دی نیتروفیل:کاهش وزن،اختلالات کلیوی یا کبدی،کاتاراکت،آگرانولوسیتوز

سرب:درد،کوفتگی،افتادگی مچ دست وپا،کاهش وزن، اختلال رشد

جیوه:اختلالاتCNS ،کلیه وریه،کاهش وزن در نوع مزمن

۲)ضعف وبیحالی:

* سرب وآرسنیک

بوتولیسم:اختلال گوارشی،فلج حرکتی قرینه ودو طرفه پایین رونده،فلج بولبار(دوبینی،دیسفاژی،اختلال تکلم)،نارسایی تنفسی

دیورتیک های تیازیدی:علایم دهیدراتاسیون،هیپوکالمی(ضعف،کرامپ عضلانی، آریتمی)،تشنج(نادر وثانویه به هیپوناترمی)،تهوع،استفراغ،اسهال، آلکالوز متابولیک،هیپر گلیسمی(ناشایع)

* جیوه

ترکیبات نیتریت:بر حسب میزان اسیدوز ودرصد متهموگلوبینمی(علایمی نظیر هیپوتانسیونریا، ضعف وبیحالی، سردرد، تهوع،استفراغ،خواب آلودگی

ارگانوفسفات:اثرات موسکارینی(تعریق،اشک ریزش،بی اختیاری ادرار ومدفوع،برادی کاردی،هیپوتانسیون، تاری دید ومیوزیس)،اثرات نیکوتینی(فاسیکولاسیون وکرامپ عضلانی، ضعف وبیحالی، فلج شل، کاهش یا فقدان رفلکسها،تاکی کاردی وهیپوتانسیون)

نیکوتین: اول اثرات موسکارینی وسپس اثرات نیکوتینی

نئوستیگمین،سوکسینیل کولین، تالیوم،ترکیبات کلردار هم موجب ضعف وبیحالی میشوند.

۳)ترمور ولرز:بخار مس،اکسیدهای فلزی، تئوفیلین،آنتی سایکوتیک ها(فنوتیازین)،لیتیم،کوکائین،داروهای پایین اورنده قند خون،MAOI

4)برادی پنه وهیپوونتیلاسون: هرماده هی که موجب تضعیف CNS بشوداز جملهاتانول،کلونیدین، مواد مخدرشبه تریاک، (عارضه دیررس:باربیتوراتها،مارگزیدگی، سیانید،منوکسید کربن نیز میباشد)

۵)تاکی پنه، هیپر پنه،یا هیپر ونتیلاسیون: آمفتامین،آتروپین،باربیتوراتها، منوکسیدکربنف تئوفیلین، سیانید،کوکائین
۶)برادی کاردی: آنتی کولین استرازها(قیزوستیگمین، نئوستیگمین، حشره کشهای ارگانوفسفره) :در مراحل اولیه اثرات موسکارینی ودر مسمومیتهای شدید هثرات نیکوتینی دارد.بتا بلوکر،کانال کلسیم بلوکرها، داروهای کولینرژیک(پیلوکارپین،کاربامول،قارچهای سمی،نیکوتین)،کلونیدین،داروهای دیژیتال،مواد مخدر، رزرپین، سیانید

۷)تاکی کاردی:آنتی کولینرژیکها،آمفتامین، داروهای پائین آورنده قند خون، سمپاتومیمتیکها(آدرنالین،نوراپی نفرین،افدرین،فنیل افرین)،تئوفیلین،هورمونهای تیروئید(تیروکسینولوتیروکسین)،MAOI

8)تب: آنتی سایکوتیک،آمفتامین، آرسنیک، آنتی کولینرژیسک،ضد افسردگیهای حلقوی، سزب، تئوفیلین، آنتی هیستامین، سمپاتومیمتیک

نکته:کلیه مسمومیتهای که موجب اسپاسم یا فاسیکولاسیون شدید ویا تشنج میشوند میتواند تب ایجاد کند.

* علائم ونشانه های پوستی وتشخیص های افتراقی:

۱)پوست گرم وخشک:آنتی کولینرژیکها(آنتی هیستامین ها، داروهای ضد پارکینسون، آتروپین،فنوتیازین و…) اعصاب غدد عرق از نوع سمپاتیک بوده وکولینرژیک میباشد وگیرنده های آن از نوع موسکارینی است لذا آن دسته از داروهائی که خاصیت آنتی موسکارینی دارند موجب خشکی پوست وبرافروختگی وتب میشوند.

۲)ایکتر: ناشی از اختلال کبدی: استامینوفن، نفتالن، فنوتیازین،دیورتیکها، سولفانامید، ایزونیازیدها، کلرپرومازین

      ناشی از همولیز: نیتریت،نیترات، بنزن

۳)سیانوز مقاوم به اکسیژن: هر عامتی که موجب متهموگلوبینمی وسولفوهموگلوبینمی شود نظیر ترکیبات نیترات ونیتریت،آنیلین، سولفات مس،لیدوکائین،متوکلوپرامید،نفتالن

۴)تعریق:آمفتامین،داروهای کولینرژیکم، آنتی کولین استراز،کوکائین،تئوفیلین

۵)برافروختگی: آمفتامین،داروهای کولینرژیک، سمپاتومیمتیک(آدرنالین،نوراپینفرین،افدرین و…)،کاربامازپین،نیاسین،رزرپین

۶)پورپورا:وارفارین،نیش عنکبوت ومار

۷)خارش: عوارض داروئی،مواد مخدر،فنی توئین، ریفامپسین

 

* علائم ونشانه های سروگردن وتشخیص های افتراقی:

۱)میدریازیس:آنتی کولینرژیک، آمفتامین، سمپاتومیمتیک، باربیتوراتها، بوتولیسم، کاربامازپین، سیانید،نیکوتین،و….

۲)میوزیس:باربیتوراتها، آنتی کولین استرازها، کولینرژیک، موادمخدر شبه تریاک،کلونیدین، نیکوتین،فنوتیازین

۳)فتوفوبی:هر عاملی که باعث میدریازیس شود،عوامل محرک وسوزاننده، دود،جیوه

۴)سفتی گردن:کوکائین،فنوتیازین،استریکنین

 

عتائم ونشانه های دستگاه تنفس وتشخیص های افتراقی:

۱)تنگی نفس:فیزوستیگمین،بتا بلوکر،منوکسید کربن،نیتریت….

۲)تاکی پنه: هیپر پنه،برادی پنه

۳)برونکواسپاسم: پنی سیلین،بتابلوکر،فیزوستیگمین،…

۴)تنفس کوسمال:مسمومیت با هیدروکربن ،بریلیم،…

۵)ادم ریه: آمفتامین،انسولین،بتابلوکر،متادون،…

 

* علائم ونشانه های سیستم قلب وعروق وتشخیص های افتراقی:

۱)درد قفسه سینه: گوانیتیدین، نیکوتین،…

۲)تپش قلب:نینتریت، نیتروگلیسیرین،…

۳)هیپوتانسیون وضعیتی:اتانول، MAOI ،داروهای آنتی سایکوتیک ،الفا بلوکر،متیل دوپا، بروموکریپتین، وازودیلاتور، دیورتیک ها،…

عتائم ونشانه های دستگاه گوارش وتشخیص های افتراقی:

۱)تهوع واستفراغ: هرنوع مسمومیت داروئی وصنعتی موجب تهوع واستفراغ میشود.

۲)دیسفاژی وبلع دردناک:کلیه موادسوزاننده ومخرب وعقرب گزیدگی،…

۳)درد شکمی: آنتی بیوتیک ،اریترومایسین، بتابلوکر، کوکائین، …

۴)اسهال: الکل، گلیکول،نیکوتینف سیانید، آنتی بیوتیک،دیژیتال، آرسنیک، بتا بلوکر،ویتامین D ،آهن،…

۵)یبوست،دیلتیازم، فنوتیازینآنتی هیستامین،تالیوم،بتا بلوکر،…

۶)گاستروانتریت هموراژیک:آرسنیک، اگزالات،…

علائم ونشانه های سیستم ادراری وتشخیص های افتراقی:

۱)نارسائی حاد کلیه: داروئی:دیلتیازم،استامینوفنریا، دیفن هیدرامین،پنیسیلامین، آمینوگلیکوزید،انالاپریل،اریترومایسین، فروسماید، آسپرین،کاپتوپریل،کاربامازپین،تیازید،وارفارین،…

نارسائی حاد کلیه غیر داروئی:بیسموت،اگزالات، آهن، فسفر، تالیوم،نفتالن،…

۲)هماچوری:آلوپورینول،دوکسوروبین، نفتالن، اسید اسکوربیک، ایندومتاسین، سولفانامید،سیکلوفسفاماید

۳)احتباس ادراری: آتروپین،ایزونیازید،لوودوپا،باکلوفن،…

 

* علائم ونشانه های سیستم عصبی وتشخیص ها ی افتراقی:

۱)کاهش سطح هوشیاری:نارکوتیک،استون،نیتریت، سایمتیدین، اگزالات،دیژیتال، آمفتامین، لیتیم، کاربامازپین،آنتی هیستامین

۲)کومای دیررس:استامینوفن،منوکسید کربن،متانول،…

۳)هذیان:الکل، کوکائین، فنوتیازین،آمفتامین،آرسنیک،تالیوم،…

۴)سردرد:اتانول،استون،آمیل نیتریت، لیتیوم، ایزونیازید،تالیوم، متوتروکسات، دیژیتال،سیانید،…

۵)اسپاسم عضلانی: اتیلن گلیکول، ضد افسردگی،آتروپین،فنوتیازین،…

درد عضلانی:تالیوم،تیازید، سدیم،…

* درمان های مسمومیت:

جلوگیری از جذب مواد:بعد از گرفتن شرح حال ،معاینه دقیق وثبت آنها،اولین اقدام در مسمومیتها جلوگیری از جذب دارو یا سم است.از آنجائیکه اکثر مسمومیتها از طریق خوردن صورت میگیرد لذا از طریق ایجاد استفراغ ولاواژ معده مواد خورده شده را تخلیه وسپس با استفاده از نظیر زغال فعال شده از جذب سموم از سطح دستگاه گوارش جلوگیری کرده ودر نهایت با تجویز داروی مسهل دفع آنها را از دستگاه گوارش سرعت بخشید.

تخلیه معده:در ۱تا ۲ ساعت اول بعد مسمومیت از اهمیت زیادی برخوردار است.به دلیل اینکه بسیاری از داروها وسموم بتعث تاخیر تخلیه معده به روده میشوند(سالیسیلاتها، باربیتوراتها، ضدافسردگیها ی حلقوی، آنتی هیستامین،آنتی کولینرژیک،…)وبعضی دارای چرخه بعدی هستند ولذا لذا توصیه میشود که عمل تخلیه معده حتی با گذشت ۱۲ ساعت از مسمومیت نیز در تمامی بیماران صورت گیرد.(مگر اینکه کنتراندیکاسیون خاصی وجود داشته باشد.)

* موارد منع  تخلیه معده:

۱)مسمومیت با مواد سوزاننده قلیایی یا اسیدی

۲)مسمومیت با نفت

۳)تشنج

۴)کاهش هوشیاری ویا کوما

۵)اختلالات آناتومیک

۶)اعمال جراحی بزرگ شکم

۷)اختلالات انعقادی

 

* روش های تخلیه معده:

ایجاد استفراغ: ازاین روش زمانی استفاده میشود که شستشوی معده به فوریت امکان پذیر نباشد.ویا مقدار ماده خورده شده توکسیک نباشد. بهترین روش استفاده از شربت ایپکا است.شربت ایپکا:این دارو جدیدا از لیست داروهای فارماکوپه ایران حذف شده.این شربت با اثر بر روی مرکز استفراغ در بصل النخاع وتحریک معده بعد از ۱۵-۳۰ دقیقه موجب استفراغ میشود.وشایع ترین عارضه آن خواب آلودگی واسهال است.

موارد منع استفاده از ایپکا:هماتمز،اختلال انعقادی، کاهش سطح هوشیاری، کاهش رفلکس gag و…

نکته:مصرف ایپکا در مسمومیت با اتانول بی ارزش است زیرا الکل سریعا جذب میشود.

      در صورتیکه ماده خورده شده خاصیت ضد استفراغ داشته باشد(کلرپرومازین) تجویز ایپکا موثر نیست

در صورتیکه به شربت ایپکا دسترسی نداریداز روش زیر استفاده کنید:

۱لیوان آب+شیر+آب میوه به مسموم داده وبا انگشت یا آبسلانگ ناحیه حلق را تحریک ویا اینکه یک قاشق مربا خوری نمک طعام ویا نصف قاشق چایخوری پودر خردل را در یک لیوان آب حل نموده ویا یک لیوان نرمال سالن به بیمار بخورانید وسپس رفلکس gag را تحریک کنید.

آپومورفین:یک داروی استفراغ آور قوی است.اما به دلیل نداشتن اثرات مضعف CNS ودستگاه تنفس امروزه دیگر به طور رایج از آن استفاده نمیشود.

شستشوی معده: بهترین روش جهت تخلیه معده بوده است. تنها موارد منع مصرف اختلالات انعقادی ومسمومیت با مواد سوزاننده قلیایی یا اسیدی است.

روش کار:یک NGT را انتخاب نموده وبعد از توضیح دادن به بیمار لوله را از طریق دهان یا بینی وارد معده کنید وسپس بیمار را به پهلو خوابانده ووارد معده مینمائیم. بعد از گذاشتن لوله محلول شستشوی نرمال سالن را ۳۰۰ سی سی سه بار وارد معده میکنیم وهر بار از معده خارج میکنیم.

 

* جلوگیری از جذب مواد از مخاط روده:

زغال فعال شده یا شاربن:پودر یا زغال فعال شده شاربن را در محلول سالن نرمال حل نمودهو بعد از تخلیه معده  از این دارو استفاده کرد.شاربن بعلت داشتن  منافذ ریز میتواند مواد را به صورت سطحی جذب کند.

مسهل: مسهل  برای شاربن، سوربیتول است .

* مسمومیتها وآنتی دوت آنها:

 

  N -استیل سیستئین :در مسمومیت با استامین.فن حداکثر ظرف یک ساعت پس از مسمومیت به بیمار داده میشود.

 عوارض جانبی:استئوماتیت،تهوع،استفراغ

o    کلرید آمونیم:آمفتامین واستریکنین

o    آتروپین:در مسمومیت با دارو ویا موادی که موجب سندرم کولینرژیک میشود.(کاربامات،حشره کشهای ارگانوفسفره)

o       Calcium EDTA: یک ماده متصل شونده به فلزات بوده وجهت مسمومیت با کادمیوم،کرومیک،کبالت،مس، روی، سرب ، اورانیوم مصرف میشود.

o   گلوکونات کلسیم:فرم خوراکی: جهت رسوب نمکهای خورده شده فلورید،منیزیم، اگزالات استفاده میشود.                                 

    فرم تزریقی:در مسیمومیت با مسددهای کانال کلسیمو همچنین در هیپوکلسمی حاصل از  مسمومیتها واسپاسم حاصل از نیش رتیل استفاده میشود.  

   فرم زیر جلدی:در سوختگیهای جلدی با اسید فلوئیدریک جهت کنترل درد وپیشرفت نکروز استفاده میشود

o       آمیل نیتریت ،نیتریت سدیم، سدیم تیوسولفات:در مسمومیت با سیانید

در هنگام استفاده از آمیل نیتریت استنشاقی از اکسیژن ۱۰۰ در صد استفاده میکنیم

عارضه اصلی نیتریت سدیم:هیپوتانسیون                                                     

o       دفروکسامین:در مسمومیت با آهن ویا در مواردی که غلظت سرمی آهن بیش از ۵۰۰ باشد.(قبل از تزریق بیمار دهیدراته باشد ودر صورت وجود آنوری یا اختلال کلیوی منع مصرف دارد.)

o       دیازپام: در مسمومیت هایی که موجب بروز تشنج یا بیقراری شدید شده وداروی اختصاصی ضد آن وجود نداشته باشد.(آمفتامین،سندرم قطع الکل، مواد مخدرو…)

o       دیفن هیدرامین:در درمان علائم اکستراپیرامیدال ودیستونی حاصل از فنوتیازین و…

o       اتانول:در مسمومیت با متانول واتیلن گلیکول (عارضه اتانول:هیپو گلیسمی وسرکوب CNS )

o       گلوکاگون: در مسمومیت با پروپرانولول وسایر بتا بلوکرها وهیپو گلیسمی (عارضه:تهوع واستفراغ)

o       نالوکسان: در درمان دپرسیون تنفسی وCNSناشی از مواد مخدر وهیپوتانسیون مقاوم به درمان در مسمومیت با کلونیدین

o       فیزوستیگمین:در مسمومیت با آنتی کولینرژیک(مصرف در آسم ،بیماریهای قلبی –عروقی وانسداد روده ممنوع است.

o       پیرالیدوکسیم: در مسمومیت با حشره کشها ی ارگانوفسفره به کار میرود.

o       پروتامین سولفات: در مسمومیت با هپارین

o       بیکربنات سدیم: جهت قلیائی کردن ادرار برای افزایش دفع سالیسیلات ها وفنوباربیتال واصلاح اسیدوز

o       ویتامین K :در مسمومیت با وارفارین

o       نشاسته:در مسمومیت با ید

 

* مسمومیت با داروهای قلبی-عروقی ودرمان آنها:

آمیودارون: علائم مسمومیت: تهوع ،استفراغ، بی اشتهائی ،یبوست، افزایش فواصل PR وqt وافزایش آنزیم های کبدی وفیبروز ریوی(جدیترین عارضه)

تدابیر درمانی:ایجاد استفراغ یا لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده ومسهل

 

مهار کننده آنزیم تبدیل کننده آنژیوتانسیون: کاپتوپریل،انالاپریل، لیزینوپریل:علائم: مسمومیت حاد به صورت هیپوتانسیون وتاکی کاردی ،نوتروپنی، پروتوئینوری، کاهش حس چشائی وسر گیجه

تدابیر درمانی: تجویز اکسیژن و گرفتن علائم حیاتی، استفراغ، لاواژ معده وزغال فعال شده ومسهل

 

* بتا بلوکر: تابلوی اصلی :هیپوتانسیون وبرادی کاردی

علائم قلبی عروقی: برادی کاردی، افزایش فاصله PRوQRS،آسیستول،شوک کاردیوژنیک

علائم CNS :آن دسته از داروهائی که قدرت حلالیت در چربی را دارند مثل پروپرانولول دارای اثرات CNS بوده به صورت خواب آلودگی ،تشنج، اختلال هوشیاری

علائم تنفسی: برونکواسپاسم وادم ریه

تدابیر درمانی:ایجاد استفراغ وتجویز شربت ایپکا ممنوع است. انجام لاواژ معده، سپس تجویز زغال فعال شده ومسهل.

 

* کانال کلسیم بلوکر:علائم  : هیپوتانسیون، برادی کاردی

علائم قلبی –عرزوقی:هیپوتانسیون وشوک همراه با برادی کاردی به جز نیفیدیپین که همراه با تاکیکاردی وجود دارد.

علائم CNS:ضعف وبیحالی، خواب آلودگی، لکنت زبان

علائم گوارشی: تهوع واستفراغ، یبوست

درمان: تجویز شربت ایپکا منع نسبی دارد.زیرا موجب تشدید برادیکاردی وموجب آسپیراسیون میشود.

لاواژ معده ،تجویز زغال فعال شده وسپس مسهل

 

دیژیتال ها: تابلوی اصلی :استفراغ،آریتمی های قلبی واختلال هوشیاری

علائم قلبی عروقی:آریتمی قلبی

تدابیر درمانی:CPR پایه وپیشرفته،مانیتورینگ بیمار،منع مصرف شربت ایپکا چون باعث تحریک واگ و موجب تشدید مسمومیت میشود.لاواژ معده،زغال فعال شده وتجویز مسهل، کنترل استفراغ با متوکلوپرامید

 

* داروهای اعصاب وروان:

داروهای آنتی سایکوتیک:

نام داروها: کلرپرومازین،هالوپریدول، پرومتازین، پرفنازین

علائم ونشانه ها: تابلوی اصلی:اختلال حرکتی اکستراپیرمیدال(آکاتژیا، آکنزی،پارکینسون، دیسکنزی)، اختلال هوشیاری، هیپوترمی،هیپوتانسیون،تضعیف تنفسی

اثرات آنتی کولینرژیک:خشکی وبر افروختگی پوست، تب، توهم بینائی وشنوائی و…..

اثرات قلبی: هیپوتانسیون اورتواستاتیک، آریتمی و…

فتوسنسیویتی: آفتاب سوختگی، هیپر پیگمانتاسیون وکهیر

اثرات خونی: لکوپنی، آگرانولوسیتوز

سایر یافته ها: سکسکه وخارش(کلرپرومازین)، سردرد میگرنی(پیپرازین) ،سندرم قطع دارو( هالوپریدول)

تدابیر درمانی: CPR پیشرفته وپایه، لاواژ معده(حتی پس از گذشت ۱۲ ساعت) ، تجویز زغال فعال شده ومسهل، اصلاح اختلالات الکترولیتی و اسید وباز

 

نام دارو: باربیتوراتها:فنوباربیتال ،تئوفیلین، پریمیدون)

علائم ونشانه ها: تابلوی اصلی: تضعیف CNS ، تضعیف سیستم قلبی وعروقی (هیپوتانسیون)

دستگاه عصبی: مسمومیت با باربیتوراتهاابتدا با خواب آلودگی،اختلال هوشیاری، کاهش رفلکس ها ،میوزیس ضعیف،وبه طرف کوما پیش میرود

علائم قلبی وعروقی: هیپوتانسیون وشوک ثانویه به اختلال مرکز تنظیم سیستم قلبی وعروقی و در مغز وازودیلاتاسیون شدید عروق

علائم گوارشی: کاهش تون وحرکات روده ویبوست

 

تدابیر درمانی: CPR  پایه وپیشرفته،در صورت بروز اختلال تنفسی یا کوما انجام انتوباسیون ودر صورت لزوم تهویه مکانیکی،خودداری از تجویز شربت ایپکا در صورت خواب آلودگی ، لاواژمعده(خصوصا در ۴ساعت اول) وس تجویز زغال فعال شده وتجویز مسهل،تجویز نالوکسان، گلوکز هیپرتونیک ،ویتامین وریدی به تمام مسمومین با اختلال تنفسی وهوشیاری

 

بنزودیازپین ها: علائم ونشانه ها: تضعیف پیشرونده CNS (شامل منگی، خواب آلودگی و…)،ضعف ،سردرد، آتاکسی، سرگیجه، آنتی کولینرژیک خفیف(خشکی دهان ،اتساع مردمک،تاکی کاردی،…)

تدابیردرمانی: درصورت لزوم CPR پایه وپیشرفته،ایجاد استفراغ یا انجام لاواژ معده وزغال فعال شده ومسهل،آنتی دوت اختصاصی فلومازنیل

 

 نام دارو :لیتیم

عتائم ونشانه هااستفراغ، اسهال،خواب آلودگیریا، ترمور ظریف عضلات،وزوز گوش، نیستاگموس و…

علائم CNS :ترمور ظریف دستها، تشدید رفلکسها، حرکات کره ای شکل،پارکینسونیسم، اضطراب،…

علائم قلبی وعروقی: تاکی کاردی، هیپوتانسیون، کلاپس عروقی، میوکاردیت و…

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،در ۳۰ تا ۶۰ دقیقه اول میتوام از شربت ایپکا استفاده نمود. وپس از آن باید از لاواژ معده استفاده نمود. لیتیم بطور موثر ا به داخل زغلال فعال شده جذب نمیشود لذا استفاده از آن بی اثر است.

 

 نام دارو:MAOIs

علائم  ونشانه ها:

علائم عصبی: بی قراری، تحریک پذیری، سردرد ، خواب آلودگی، توهم و…

علائم قلبی عروقی: هیپر تانسیون، تاکی کاردی، طپش قلب

علائم گوارشی: تهوع، استفراغ، درد شکم واسهال

تدابیر درمانی: CPR پایه پیشرفته،لاواژ معده، زغال فعال شده ودر چند نوبت به فاصله ۴ ساعت ومسهل تجویز شود.

 

* مسمومیت با داروهای متفرقه واقدامات درمانی:

استامینوفن: یک داروی ضدتب،درد وبا کمی خاصیت ضد التهابی است.

علائم ونشانه ها: مسمومیت با این دارو بر اساس مدت زمان گذشته از خوردن دارو به ۴ مرحله تقسیم میشود که عبارتند از ۱) دوره نهفته(۲۴ ساعت اول): تهوع،استفراغ، بی اشتهائی، رنگ پریدگی، تعریق

۲)هپاتوتوکسیته(۲۴-۴۸ ساعت پس از خوردن دارو) علائم فوق کمی فروکش کرده وبه صورت درد شکم ،تهوع، ضعف وبیحالی،حساسیت کبدی وهپاتومگالی

۳)مرحله ماکزیمم ضیعات کبدی(۷۲-۹۶ ساعت بعد از خوردن) نکروز کبدی به اوج خود رسیده ومرگ ومیر در این مرحله است.

۴) دوره بهبودی(۴روز تا ۲ هفته پس از خوردن دارو) با درمان مناسب کبد شروع به ترمیم مینمکاید.

* تدابیر درمانی:CPR پایه وپیشرفته

تخلیه معده در ۲ ساعت اول وحداکثر تا ۴ ساعت بعد از خوردن دارو(لاواژ معده)،خودداری از ایجاد استفراغ با شربت ایپکا وسپس تجوبیز زغال فعال شده،تجویز آنتی دوت اختصاصی(N-استیل سیستئین)،((جدیترین عارضه NAC : واکنش آنافیلاکتوئید))

 الوپورینول: مهار کننده آنزیم گزانتین اکسیداز بوده (گزانتین وهیپوگزانتین را به اسید اوریک تبدیل نموده) ودر درمان هیپر اوریسمی اولیه وثانویه

علائم :تهوع ،استفراغ، سردرد، واکنش های آلرژیک

تدابیر درمانی:به دلیل جذب سریع دارو تجویز ایپکا یا لاواژ معده بعد از یک ساعت ارزشی ندارد.

آمانتادین:داروی ضد ویروسی با خاصیت دوپامینرژیک است ودر درمان ۹۰ درصد بدون تغییر از کلیه ها دفع میشود.

علائم ونشانه ها: بیخوابی ،سرگیجه، دلیریوم، سایکوز و…

تدابیر درمانی: در ۲-۴ اول بعد از مسمومیت لاواژ معده وسپس زغال فعال شده ومسهل

 

آنتی کوآگولانت ها: هپارین از طریق افزایش آنزیم آنتی ترومبین ۳ اثر کرده وموجب کاهش قدرت انعقادپذیری میشود.

علائم ونشانه ها: خونریزی

تدابیر درمانی: قطع تجویز هپارین، آنتی دوت اختصاصی:پروتامین سولفات

آنتاگونیست های اچ(۲ سایمتیدین، رانیتیدین، فاموتیدین):

علائم ونشانه ها: خواب آلودگی، افسردگی، توهم، هیپوتانسیون، خشکی دهان

تدابیر درمانی:لاواژ معده، تجویز زغال فعال شده، مسهل

آمینوگلیکوزید(کانامایسین، نئومایسین، جنتامایسین، استرپتومایسین،…)

تدابیر درمانی: تجویز گلوکانات کلسیم ،آنتی دوت اختصاصی: نئوستیگمین

 

* انسولین:

یک هورمون پائین آورنده قند خون بوده

علائم ونشانه ها: علائم CNS :تحریک پذیری، عصبانیت، سردرد، خواب آلودگی، خمیازه کشیرن،…

سیستم سمپاتیک:افزایش فعالیت آدرنرژیک(اضطراب، تاکیکاردی،تعریق و…)

درماان:تجویز گلوکز

* سالیسیلات:

در درمان تب،درد، بیماریهای التهابی

علائم ونشانه ها:علائم خفیف: سوزش دهان، حلق، هیپرپنه، وزوزگوش،تهوع،استفراغ، سرگیجه، ضعف وبیحالی و…

متوسط:تهوع، استفراغ، تعریق، کری، رنگ پریدگی، کاهش هوشیاری، لکنت زباتن، دلیریوم

در مسمومیت شدید: تضعیف CNS وتنفس، سیانوز، ادم ریوی غیر قلبی، ادم پاپی، ادم نمغزی ،CHF

تدابیر درمانی:تا ۱۲ ساعت بعد مسمومیت تجویز ایپکا ویا لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده تقریبا تمامی بیماران دهیدراته بوده وباید انفوزیون وریدی مایعات شروع شود. در صورت خونریزی فعال :تجویز ویتامین K

* تئوفیلین: برونکودیلاتور

علائم ونشانه ها: تهوع، استفراغ، تاکیکاردی، ترمور، بیقراری، آریتمی بطنی وفوق بطنی، هیپوتانسیون وایست قلبی

تدابیر درمانی: حتی با گذشت ۱۰ ساعت از مسمومیت خوراکی باید اقدام به لاواژ معده وسپس زغال فعال شده ومسهل نمود.(بقیه درمانها علامتی است)

* داروهای ضد تیروئید:کاربامازول، متی مازول

علائم ونشانه ها:راشهای ماکو پاپولر خارش دار، تب، درد مفاصل، لنفادنوپاتی، لکوپنی،…(عارضه جدی: آگرانولوسیتوز)

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا، لاواژ معده (در ۴ ساعت اول) وشپش زغال فعال شده ومسهل

 

* ویتامین ها:

vit A : در ۴-۶ ساعت اول تجویز ایپکا ،زغال فعال شده ومسهل

علائم ونشانه ها: علائم عصبی ،ضعف و خستگی، درماتیت ، اختلال کبدی، تهوع واستفراغ و…

Vit K : علائم ونشانه ها: بر افروختگی، تنگی نفس ، درد سینه و…

 درمان عوارض جانبی با این داروها کنسرواتیو است.

Vit D :علائم ونشانه ها: تهوع واستفراغ ،اسهال ، پر ادراری، پرنوشی، افزایش BP

تدابیر درمانی: ایجاد استنفراغ وتجویز زغال فععال شده ومسهل ، کاهش کلسیم رژیم غذائی، تجویز کلسی تونین در صورت هیپر کلسمی

مواد مخدر وشبه تریاک:(کدوئین، دکسترومتورفان، فنتانیل، هروئین، متادون، مورفین،…)

علائم ونشانه ها:

علائم CNS : خواب آلودگیریا، استئوپور، کوما، برادی پنه

علائم قلبی عروقی: هیپوتانسیون اورتواستاتیک، شوک ثانویه به هیپوکسی

سایر یافته ها:تهوع ،استفراغ، کاهش حرکات روده، احتباس ادراریو…

تدابیر درمانی: لاواژ معده وسپس تجویز زغال فعال شده ومسهل،در صورت دپرسیون تنفسی اکسیژن ۱۰۰ درصد وانتوباسیون وتهویه مکانیکی،تجویز آنتی دوت اختصاصی: نالوکسان

 

* الکل ها:

متانول: تابلوی اصلی: اختلال بینائی ، اسیدوز متابولیک

بینائی: تاری دید، اسکوتوم مرکزی،پر خونی دیسک بینائی ،ادم پاپی، درد چشم و…

علائم CNS : سر درد ، سرگیجه، سفتی و درد گردن، ضعف وبیحالی

علائم گوارشی: تاهوع، استفراغ، درد ، گاستریت هموراژیم

تنفس: تاکی پنه، هیپر پنه

 تدابیر درمتنی: تجویز آنتی دوت متانول ،اتانول است.

 

* اتانول:

علائم CNS :تغییرات خلقی ،رفتاری، شخصیتی، لکنت زبان وعدم تعادل، دپرسیون مرکز تنفسی واختلال هوشیاری و…

علائم گوارشی: تهوع، استفراغ، درد شکم،…

علائم تنفسی:دپرسیون تنفسی، داروهای آرامبخش یا خواب آور،…

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا، لاواژ معده در ۹۰ دقیقه اول،آنتی دوت اختصاصی: متانول

 

* مسمومیت با مواد بهداشتی وآرایشی:

مواد آرایشی: رنگ مو

علائم ونشانه ها: به ندرت موجب مسمومیت حاد شده وبیشتر اثرات تحریک موضعی مخاط دهان ومعده را دارد.

تدابیر درمانی:(تجویز مکرر شیر ،لاواژ معده در صورت مصرف زیاد )

رژ لب ولاک ناخن: تهوع ، استفراغ، دپرسیون CNS ، وخواب آلودگی

تدابیر درمانی:(مصرف شیر واستفراغ ولاواژ معده در صورت مصرف زیاد)

 

* مسمومیت های محیطی وصنعتی:

مسمومیت با دود حاصل از آتش سوزی:دی اکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، گاز کلر، مونوکسید کربن

علائم ونشانه ها: صدمه بر روی مجاری تنقسی فوقانی بوده که موجب اریتم ، ادم، نکروز مخاط وگاهی انسداد مجاری تنفسی فوقانی است.

آمونیاک:از سوختن پشم ،نایلون، ابریشم وملامین بوجود می اید. علائم ونشانه ها: اریتم ،ادم، نکروز مخاط دستگاه تنفسی

دی اکسید نیتروژن: در آتش سوزی خرمن هاوماشین ها:تخریب آلوئول ها با تولید اسید نیتریت واسید نیتریک ،برونکو اسپاسم ،تنگی نفس، تهوع، استفراغ،سردرد، درد سینه

دی اکسد سولفورو: از سوختن پشم ، گوشت، پوست بوجود می آید.

علائم ونشانه ها: تخریب مخاط،سرفه، عطسه، اشکرذیزش، سردرد، تهوع، استفراغریا،…

مونواکسید کربن: با اتصال به Hb باعث هیپوکسی میشود وسردرد، ضعف وبیحالی، اختلال هوشیاری ودر نهایت تشنج وکوما

اسید سولقوریک: با بوی تخم مرغ گندیده علائم ونشانه ها: رینیت، فارنژیت، برونشیت، پنومونی، ادم ریوی،سردرد، بیقراری، لرز، اختلال هوشیاری

تدابیر درمانی: در صورتیکه علائم تنفسی ویا عصبی وجود نداشته باشد وغلظت کربوکسی هموگلوبین قبل از تجویز اکسیژن ۱۰۰ درصد باشد میتوان بیمار را مرخص کرد.

دربیماران علامت دار :اکسیژن ۱۰۰ درصد ومرطوب،جلوگیری از بروز هیپوترمی،تجویز ضد درد وآرامبخش

مهمترین اقدام: اکسیژناسیون کافی خون در صورت لزوم انتوباسیون

 

* مسمومیت با نفت ومشتقات آن:

تلبلوی اصلی:تحریک دستگاه گوارشی، دپرسیون CNS ، اختلالات تنفسی

علائم گوارشی: سوزش گلو ،حلق، تهوع، استفراغ، درد شکم،…

علائم تنفسی: جدیترین واقعه در مسمومیت با این مواد آسپیراسیون وعوارض حاصل از آن است.(سرفه، نفس نفس زدن، احساس خفگی، دم صدادار و…)

علائم CNS :گیجی، رخوت وبیحالی، خواب آلودگی، کوما وتشنج

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،خودداری از تجویز ایپکا ولاواژ معده،در گذشته از روغن زیتون ومعدنی استفاده میشد اما این مواد خطر بروز آسپیراسیون واثرات آنرا افزایش میدهد.،استفاده از کورتون توصیه نمیشود.

 

* نفتالن:

تابلوی اصلی: همولیز، زردی، اولیگوری، تشنج،…

مسمومیت خوراکی: تهوع، استفراغ، اسهال، سوزش ادرار، آنمی وایکتر،…

در مسمومیت استنشاقی: سردرد، اختلالات گوارشی، کنفوزیون، اختلال بینائی

تدابیر درمانی: تجویز ایپکا ویا لاواژ معده وسپس مسهل،ترانسفوزیون خون در صورت لزوم

* مونوکسید کربن:

علائم بر اساس درصد کربوکسی هموگلوبین است. که از سردرد خفیف تا آزار دهنده ،تنگی نفس، تاکی کاردی، تنفس شین استوک ،تهوع، استفراغ، ضعف ،اختلال بینائی، تب،…

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته

در صورت وجود دپرسیون تنفسی یا مرکزی استفاده از نالوکسان ،در صورت وجود ادم مغزی از مانیتول، استفاده از اکسیژن توصیه میشود.

سیانید: تابلوی اصلی: اختلال تنفسی، هیپوتانسیون، تشنج وکوما

تدابیر درمانی: CPR پایه وپیشرفته،نام ئلاواژ معده با شیر یا آب،تجویز آنتی دوت سیانید با ۳  داروی آمیل نیتریت ،سدیم نیتریت ، سدیم تیوسولفات

* هالوژن ها:

ید: تجویز شیر یا محلول نشاسته یا سفیده خام تخم مرغ،نشاسته ۱۵ گرم در ۵۰۰ سی سی آب) به فاصله ۱۵ دقیقه اقدام به لاواژ معده نمود تا زمانیکه رنگ محتویات معده دیگر آبی نباشد.

برم: تهوع ،استفراغ، دپرسیون CNS

تدابیر درمانی: ایجاد استفراغ یا لاواژ معده وسپس تجویز مسهل ، تجویزNacl ، فروسماید

* فلزات سنگین:

آرسنیک: در حشره کشهای ،جونده کش ها، قارچ کش ها، سموم نباتی، مواد سرامیک

علائم ونشانه ها: دیسفاژی، سوزش گلو،تهوع، استفراغ، درد شکم، اسهال، دهیدراتاسیون،تنگی نفس، کوما وتشنج،…

تدابیر درمانی: تجویز اکسیژن،ایجاد استفراغ یا لاواژ معده، استفاده از دیمر کاپرول

آهن: دستگاه گوارش، تهوع، استفراغ ،درد شکم، اسهال، اتساع عروق، شوک، خواب آلودگی ، هیپو ولمی واسیدوزر،…

تدابیر درمانی:دفروکسامین

حشره کش های ارگانوفسفره: تابلوی اصلی: اختلال بینائی، گوارشی، تنفسی،…

تدابیر درمانی: لاواژ معده ،زغال فعال شده، استفاده از آنتی دوت اختصاصی: پرالیدوکسیم وآتروپین

* اگر کودک زیر ۶ سال ماده‌ای مسموم کننده بلعید، چه کنم؟

اول از همه بقیه‌ی آن ماده را از دسترس کودک دور کنید. بعد سعی کنید هرچیزی که در دهانش باقی مانده تف کند. یک نمونه از آن را برای سم شناسی در صورت نیاز نگه دارید، مگر این که ظرف محتوی آن ماده را داشته باشید. اگر هرکدام از علایم زیر را دیدید فورا با اورژانس تماس بگیرید.
• مشکل در تنفس
• درد شدید گلو
• سوختگی لب یا دهان
• تشنج
• عدم هشیاری
• خواب‌آلودگی شدید
* فرزندتان را وادار به استفراغ نکنید.

اگر کودک اسید قوی مثل شوینده‌ کاسه توالت، یا قلیایی قوی مثل راهگشا یا تمیزکننده اجاق گاز خورده باشد، استفراغ تنها باعث می‌شود که ماده سوزنده از راه گلو و دهان بالا بیاید و آسیب بیشتری ایجاد کند.
اگر کودک داروی تجویز شده یا بدون نسخه ای را خورده، بسته دارو را کنار دستتان نگه دارید تا بتوانید اطلاعات کامل را درباره آن بدهید. اگر می‌توانید، ماکزیمم مقدار قرص یا دارویی را که احتمال دارد خورده باشد را با شمردن تعداد داروی باقی مانده در ظرف حساب کنید.
متخصصان معمولا به والدین توصیه می‌کردند که شربت ایپکا  یا کربن فعال شده را برای پیشامدهای مسمویت در دسترس داشته باشند، اما آکادمی طب کودکان امریکا (AAP) دیگر نگهداری اپیکا در منزل را توصیه نمی‌کند. اپیکا راه درمان موثری برای مسمویت نیست، بیشتر مراکز فوریت پزشکی هم دیگر از آن استفاده نمی‌کنند، و کربن فعال شده هم راه امنی برای درمان کودکان در منزل به شمار نمی‌رود.
اگر هنوز اپیکا در منزل دارید، AAP توصیه می‌کند سریعا و مطمئنا آن را دور بریزید. (هرگز هیچ دارویی را در سطل زباله‌ای که کودکتان به آن دسترسی دارد نریزید)
* اگر سم روی پوست کودک ریخت چه کنم؟

همه لباسهای آلوده را دربیاورید و پوست تماس یافته را با آب ولرم شستشو دهید. اگر پوست ظاهر سوختگی پیدا کرده، شستشو را حداقل تا ۱۵ دقیقه دیگر ادامه دهید. برای توصیه های بیشتر با مرکز سموم تماس بگیرید.
* اگر ماده‌ای سمی به داخل چشم کودک ریخت چه کنم؟

بلافاصله چشم کودک را با آب ولرم شستشو دهید. اگر بچه ترسیده یا ناراحت باشد کار آسانی نخواهد بود. اگر بزرگسال دیگری حضور دارد، از او کمک بخواهید تا در حین ریختن آب داخل چشم کودک برای خارح کردن ماده سمی، دست و پای او را نگهدارد. اگر تنها هستید، کودک را محکم  لای حوله با پتو بپیچید و زیر یک بازوی خود نگهدارید. آب ولرم را به آرامی در گوشه داخلی چشم بریزید. سعی کنید پلک ها را باز نگهدارید یا از کودک بخواهید پلک نزند. در طول ۱۵ دقیقه شستشوی چشم به کودکتان دلگرمی بدهید. اگر از این ماده روی قسمتهای دیگر بدن کودکتان هم ریخته است، شاید بهتر است به جای این کار او را زیر دوش ببرید. (می‌توانید به همراهش زیر دوش بروید و کمکش کنید).
* اگر کودک در معرض دودهای سمی قرار گرفت چه کنم؟

فرزندتان را هرچه سریع تر به هوای تازه برسانید. اگر نفس نمی‌کشد، سریعا عملیات ماساژ قلبی CPR را آغاز کنید. اگر تنها هستید، CPR را به مدت یک دقیقه ادامه دهید، بعد با اورژانس تماس بگیرید. سپس دوباره CPR را آغاز کنید و تا رسیدن کمک یا زمانی که کودک خودش شروع به تنفس کند به این کار ادامه دهید.
اگر کودک پیش دبستانی شما مدتی در معرض دودهای سمی بوده اما تاثیری در او ظاهر نشده است، با دکترش صحبت کنید. احتمالا او جزئیات حادثه را می‌پرسد و برای اقدامات بعدی راهنمایی‌تان می‌کند.
* آیا مواد سمی دیگری هستند که باید نسبت به آنها هشیار باشم؟

بله. اگر خانه شما قبل از سال ۱۹۸۰ ساخته شده باشد احتمال مسمومیت سرب هست. در اغلب موارد کودکان سرب را از طریق خوردن براده‌ها یا تنفس گرد سرب در زمان تعمیرات وارد بدن خود می‌کنند. مسمومیت سرب می‌تواند مشکلاتی در رشد جسمی و فکری و در رفتار ایجاد کند.
مسمومیت مونوکسید کربن بیشتر از هر مسمویت تصادفی دیگری عامل مرگ و میر در ایالات متحده امریکا است. مونوکسید کربن گازی است بی رنگ و بی بو که در صورت بدکاری وسایل خانه یا نصب نادرست در خانه شما نشت پیدا می‌کند. کودکان قبل از بزرگان در خانه علایم مسمومیت را بروز می‌دهند. علایم اولیه عبارتند از سردرد، سرگیجه و خواب آلودگی. در نتیجه ادامه‌ی نشت، تهوع، استفراغ، تپش قلب و بیهوشی . حتی مرگ هم ممکن است رخ دهد. نصب ردیابِ منوکسیدکربن در منزل و آزمودن مرتب آن در کنار دودیاب خانگی تمهید مناسبی است.
* چطور از مسمومیت پیشگیری کنم؟

بیش از نیمی از مسمومیتها در کودکان زیر ۶ سال و نود درصدِ آنها در خانه اتفاق می‌افتند. شایعترین سموم خانگی لوازم آرایشی، محصولات بهداشت فردی، شوینده‌ها و مُسکن‌ها هستند. امکان وجود این سموم را در خانه خود بررسی کنید. همه سموم احتمالی را جایی دور از دسترس کودکان بگذارید. برای تمام دراورها و کابینت های حاوی مواد یا اشیای خطرناک از قفل امنیتی استفاده کنید. داروهایی با درپوش مقاوم به کودک خریداری کنید و هرگز به کودک نگویید دارو آب نبات است.
وقتی در خانه مهمان دارید، دقت کنید که مواد مسمومیت‌زای احتمالی دور از دسترس باشند. هرچقدر هم که احتیاط کنید، اگر داروی مادربزرگ جلوی آینه جا بماند، کودکتان در معرض مسمویت خواهد ماند.
هرگز مواد مضر را در ظرفهای خالی – مثلا ظرف آبمیوه – که کودک فکر کند می‌تواند بخورد یا بنوشد نریزید. خمیردندان، صابون، شامپو، یا دیگر مواد مصرفی عمومی را با محصولات خطرناک در یک قفسه نگهداری نکنید. از مغازه گیاه فروشی درباره سمی بودن گیاهان اطراف خانه یا باغچه خود سوال کنید و به هر قیمت آنها را از بین ببرید. گیاهان خانگی را دور از دسترس نگهداری کنید.
هنگام استفاده کودک از لوازم هنری مثل چسب و ماژیک مراقب او باشید. (نباید بگذارید که حتی مواد غیرسمی را داخل دهانش کند). اگر کودک شما در گذشته سمی را خورده است باید حساس تر باشید. کودکی که یک بار دچار حادثه مسمومیت شده، به احتمال زیاد باز هم دچار حادثه‌ی دیگر خواهد شد.
شماره تلفن تماسهای فوریتی را نزدیک دستگاه تلفن خانه خود نگهداری کنید. نسبت به اطلاع پرستار بچه از محل شماره‌های اورژانسی اطمینان حاصل کنید.

* فنل
فنل یا اسید فنیک از سموم فرار محسوب می‌شود. ماده‌ای است متبلور که در تجارت به رنگ سفید بوده و اشکال دارویی آن مختلف است. حداکثر مقدار خوراکی فنل ۰٫۱ گرم در یکبار است، مقدار ۴ گرم آن از راه خوراکی مسمومیت شدید تولید می‌کند و مقدار ۱۵ گرم از آن کشنده است.

 علایم مسمومیت شامل سوزش مخاط دهان و حلق، سستی ، سرگیجه ،تنگی نفس، تشنج و اغما می‌باشد. معالجه آن شستشوی معده با آب آهک، روغن کرچک و تزریق سرم است.

* سیانور
سیانور دو پتاس و اسید سیانیدریک دو سم قوی هستند که به مقدار کم در مغز بادام تلخ یافت می‌شوند. اگر فردی تعداد زیادی بادام تلخ بخورد مسموم می‌شود. مقدار کشنده سیانور دو پتاس ۰٫۳ – ۰٫۲ گرم و اسید‌ سیانیدریک ۰٫۶ گرم است. مرگ بوسیله اسید سیانیدریک فوری است.

پس از خوردن سم بلافاصله شخص به حالت اغما رفته ، حدقه چشم گشاد شده و نبض غیر قابل درک می‌شود و بر اثر تشنج می‌میرد. ممکن است تزریق داخل وریدی محلول تیوسولفات دو سود شخص را از مرگ نجات دهد.
* کولشی‌سین
آلکالوئید گیاهی است به نام زعفران پاییزی که ماده موثرش بیشتر در دانه و پیاز گیاه یافت می‌شود. کولشی‌سین از جمله موادی است که در بدن جمع می‌شود و حداکثر مقدار خوراک آن ۰٫۰۵ گرم در یکبار است. علایم مسمومیت در انسان به صورت سردرد شدید ، استفراغ ، ادرار زیاد ، تشنج ، فلج شدن خون در رگهای بدن و در صورت ادامه یافتن علایم ، منجر به مرگ خواهد شد.

* نیکوتین
نیکوتین ماده موثر و آلکالوئید توتون است که به شکل مایع بیرنگ با بوی تند می‌باشد. نیکوتین اثر محرک بر روی سیستم عصب مرکزی داشته و روی عضلات مخطط وقتی که با دوزهای قوی مصرف شود اثر فلج کننده دارد. مقدار ۰٫۱ گرم از نیکوتین دوز سمی است. اثرات سمی آن به سرعت آشکار می‌شود که شامل اختلالات گوارشی ، اختلالات و واکنشهای عصبی ، بی‌نظمی قلب و در نهایت در اثر تشنج ، مرگ عارض می‌شود.

* اسید و باز
از اسیدها ، اسید هیدرو کلریک  ، اسید سولفوریک،  اسید نیتریک و  اسید استیک غلیظ به مقدار ۲۰ – ۱۰ گرم کشنده است. از بازها آمونیاک و ژتاس و آهک را می‌توان نام برد. خوردن اسید و باز قوی ، مخاط دهان ، گلو ، مری و معده را سوزانده و موجب درد شکم و استفراغ شدید می‌گردد.

* آتروپین
آلکالوئیدی است که در اغلب گیاهان سمی تیره سیب زمینی (Solanaceae) مانند تاتوره یافت می‌شود. آتروپین داروی فلج کننده اعصاب سمپاتیک است و باعث افزایش فعالیت قلب ، کاهش ترشحات غدد مترشحه ، تشنج عضلات صاف و تحریک سیستم عصبی مرکزی می‌شود. علایم مسمومیت به صورت خشکی گلو ، عطش زیاد ، التهاب حنجره و در نهایت اغما و مرگ است. آتروپین به مقدار ۱۰ – ۵ میلی‌گرم تزریق زیر جلدی ، سمی و کشنده است.

* تریاک و مشتقات آن
 مرفین ماده اساسی تریاک است. در طب علاوه بر مورفین مشتقات مصنوعی از آن را که اثرات مشابه مرفین دارند بکار می‌برند. هروئین یا کلرئیدرات استردی استیل مورفین پودری است متبلور و تلخ که سمیت آن ۵ مرتبه بیش از مرفین است و ۰٫۱ گرم آن کشنده است. کدئین یا اتر متیلیک مورفین مصرف بیش از ۰٫۱ گرم آن ایجاد مسمومیت می‌کند. از علایم مسمومیت کدئین زنگ زدن گوشها در ابتدای مسمومیت است.

* بی‌حس کننده‌های موضعی
علاوه بر کوکائین که از طریق مصنوعی نیز تهیه می‌شود، بعضی از داروهای بی‌حس کننده موضعی دیگر نیز بطور مصنوعی تولید شده‌اند که مصرف بیش از حد دارای اثرات سمی است و از لحاظ سم شناسی قابل توجه هستند مانند استوائین ، نووکائین و بوتلین.
ضد عفونی کننده‌ها و مواد رنگ کننده
 مواد ضد عفونی کننده ایکه در پزشکی یا در تولید مواد غذایی مورد استفاده قرار می‌گیرند، عموما دارای اثرات کم و بیش سمی بوده و در صورتی که به مقادیر زیادتر از حد لزوم مصرف شوند مسمومیتهای حاد یا مزمن ایجاد می‌کنند. بطور کلی مهمترین ضد عفونی کننده‌های طبی اعم از ترکیبات معدنی یا آلی عبارتند از: آب اکسیژنه، کلراتها ، پرمنگناتها، فرمالدئیدو ….
ولی مقادیر زیاد آنها اگر در مواد خوراکی مدت طولانی استفاده شوند مسمومیتهای خفیف و مزمن تولید می‌نمایند. از مواد رنگ کننده می‌توان بلدومتیلن ، آبترین ، ویوله متیل و … را نام برد. امروزه سازمانهای بهداشت مواد غذایی ، مواد رنگ کننده مورد استفاده در غذاها را اعم از اینکه برای زینت بکار برده شوند و یا برای حفظ و نگهداری آنها از فاسد شدن ، تحت نظر گرفته و رنگهای مصرفی را نیز از نظر صلاحیت مشخص کرده‌اند.

آموزش توالت رفتن به کودک را باید زمانی شروع کنید که هم شما و  هم کودک آمادگی آن را داشته باشید شما باید برای دست کم سه ماه وقت و انرژی بگذارید تا کودک برای توالت رفتن آموزش دهید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز  ، زمانی کودک آماده آموزش توالت‌کردن است که خیس شدن یا کثیف شدن کهنه را دریابد یا بتواند بگوید که می‌خواهد سر لگن بنشیند. این وضعیت معمولا هنگامی رخ می‌دهد که کودک شما ۱۸ تا  ۲۴ ماهه باشد. با این حال ممکن است تا ۲٫۵ تا سه سالگی کودک هنچنان نیاز به پوشک کردن داشته باشد.

به کودک اجازه دهید ادرار و مدفوع خود را در توالت ببیند. بگذارید کودک با سیفون توالت بازی کند. قبل از آموزش توالت رفتن به کودک، یک لگن بچه در محیط بازی کودک بگذارید تا کودک با لگن بچه آشنا شود.
 
به کودک اجازه دهید  با مشاهده و لمس کردن با لگن آشنا شود. به او بگویید لگن مال اوست و  اجازه دهید کودک با لباس کامل مانند صندلی روی لگن بنشیند. به او اجازه دهید هر وقت خودش خواست از روی لگن بلند شود تا این کار او را خسته نکند.

بعد از اینکه کودک به نشستن روی لگن عادت کرد، او را بدون لباس و پوشک روی لگن بنشانید تا کودک به نشستن بدون لباس روی لگن عادت کند.

همچنین خالی کردن لگن به درون توالت و کشیدن سیفون آن را به او نشان دهید. بعد از اینکه کودک با کشیدن سیفون توالت و نشستن بر لگن احساس راحتی کرد،‌ می‌توانید شروع به آموزش دادن دفع در لگن به او کنید.

شلوارهای گشاد که به راحتی از پای کودک خارج می‌شود،‌ به او بپوشانید.
هر وقت که کودک اعلام کرد که نیاز به رفتن به توالت دارد،‌ او را روی لگن بنشانید.

هنگامی که کودک احساس نیاز به ادرار کردن یا اجابت مزاج دارد، ممکن است حالت صورتش تغییر کند یا کاری را که داشت انجام می‌داد، ‌متوقف کند. به غیر از  توجه به این نشانه‌ها،‌ کودک را در فواصل منظم مثلا هر یک ساعت نیم تا ۲ ساعت روی لگن بنشانید.

هنگامی که کودک روی لگن نشسته است،‌ پهلوی او بمانید. حرف زدن با کودک یا قصه خواندن برای او کمک می‌کند تا او آرامش پیدا کند.

هنگامی که کودک خودش به توالت می‌رود،‌ او را تشویق کنید. اما اگر کودک دفع انجام نداد،‌ او را سرزنش نکنید. در مقابل کودک شکیبا باشید.
 
هنگامی که کودک یاد گرفت چگونه از لگن استفاده کند، می‌تواند استفاده از توالت فرنگی را هم به او آموزش دهید.

ممکن است این مراحل آموزشی تا سه ماه طول بکشد.مهم این است که شما بردبار و حامی کودک خود باشید. نباید زمانیکه اشتباهی از کودک سر زد، او را نتبیه کنید.

چنانچه کودک در مدت سه ماه توالت رفتن را یاد نگرفت، با پزشک خانوادگی مشورت کنید محتمل‌ترین دلیل در مورد اینکه کودک‌تان استفاده از لگن را یاد نمی‌گیرد، ‌این است که هنوز آمادگی برای آموزش توالت را ندارد و باید صبر کنید تا بزرگتر شود.

شیر مادر را می توان تا چهار روز در یخچال نگهداری کرد  .
یک مطالعه نشان می دهد که شیر مادر را می توان تا چهار روز در یخچال نگاه داشت و در این مدت شیر ارزش غذایی خود را از دست نمی دهد و باکتری در آن رشد نمی کند.   

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از رویترز ،   رهنمودهایی که در مورد نگهداری شیر مادر وجود دارد تا حدودی متفاوت است، اما در کل تصور می شود که شیر مادر را می توان در دمای حدود ۳ درجه سانتی گراد (۳۹ درجه فارنهایت) به مدت پنج تا هشت روز در یخچال نگاه داشت. با این وجود بطور مطلوب این شیر باید در عرض دو تا سه روز مصرف شود.
به گفته محققان این مطالعه که دکتر “ریچارد شانلر” از بیمارستان دانشگاهی نورت شور در “منهاست ” در نیویورک ریاست آن را بر عهده داشت، با این وجود محور تمرکز بیشتر مطالعاتی که تاکنون در زمینه نگهداری شیر مادر انجام شده ، بر روی خطر تجمع باکتری در شیر معطوف بوده ست.
در این مطالعه محققان نمونه های شیر ۳۶ مادر را در یخچال های بخش مراقبت ویژه نوزادان قرار دادند.
این نمونه های شیر حدود یک ماه بعد از زایمان مادران گرفته شده بود و در دمای ۳۹ درجه فارنهایت نگهداری گردید.
آنها این نمونه ها را پس از ۲۴، ۴۸، ۷۲ و ۹۶ ساعت آزمایش کردند.
محققان دریافتند که در این مدت زمانی ترکیب شیر مادر از جمله میزان باکتری ها ، اسیدیته، پروتیین های سیستم ایمنی مادر، پروتیین ها و اسیدهای چرب مفید هیچ تغییری نکردند یا تغییرات جزیی بود.
این یافته نشان می دهد که شیر تازه مادر را می توان تا ۹۶ ساعت در یخچال نگاه داشت و در این مدت سلامت آن به خطر نمی افتد.
با این وجود محققان یادآوری کردند که اگر چه می توان شیر مادر را برای این مدت سالم در یخچال نگهداری کرد، اما بهتر است که این شیر در عرض یکی دو روز مصرف شود.
کارشناسان معمولا توصیه می کنند که در خانه شیر مادر در ظرف های شیشه ای خشک و تمیز و یا ظرف های پلاستیک عاری از ماده شیمیایی “بیسفنول آ” در یخچال نگهداری شود.
هر ظرف باید حاوی یک برچسب تاریخ دار باشد و آن را در عقب یخچال در دمای ۳۹ درجه فارنهایت یا خنک تر قرار داد.
این مطالعه در شماره ژانویه ۲۰۱۰ مجله Pediatrics منتشر شده است

کم کاری مادرزادی تیروئید

کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از علل مهم قابل پیشگیری عقب افتادگی ذهنی در نوزادان است. در صورت وجود کم کاری تیروئید در جنین، اختلالاتی در ارگانهای مهم از جمله سیستم عصبی مرکزی و اسکلتی ایجاد می شود. اما اغلب نوزادان در بدو تولد کاملا” طبیعی بنظر می رسند.
تا قبل از شروع برنامه های غربالگری، تشخیص زود هنگام بیماری بدلیل کم و غیر اختصاصی بودن علائم و نشانه های در روزهای اول زندگی معمولا با تأخیر صورت می گیرد و این موضوع با از دست دادن ضریب هـوشی به درجات مختلف در مبتلایان همراه می باشد.
با توجه به پژوهشهای انجام شده در اصفهان، تهران و شیراز، میانگین بروز کم کاری مادرزادی تیروئید در کشور ۱۰۰۰/۱ تخمین زده شد.
شیوع بالای بیماری در کشور و عوارض جبران ناپذیر مغزی بیماری مسئولین وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی را برآن داشت تا برنامه غربالگری هیپوتیروئیدی نوزادان را در سطح ملی برنامه ریزی نمایند.در سال های اخیر، مداخله در هرسه سطح پیشگیری (اولیه، ثانویه و ثالثیه) از بیماری های غیرواگیر جزو اولویت های بهداشتی کشور قرار گرفته است. بدین ترتیب ، امید آن میرود که با انجام این برنامه غربالگری در کشور، زیرساخت مناسبی جهت بررسی، شناسایی و درمان هیپوتیروئیدی نوزادان و بدنبال آن برای سایر بیماریهای متابولیک نوزادان ایجاد گردد.

* علت پیشگیری و غربالگری هیپوتیروئیدی در نوزادان:
۱٫ میزان بروز بیماری ۱ در ۴۰۰۰-۳۰۰۰ تولد است که حاکی ازمیزان بروز بالای بیماری در جهان می باشد.
۲٫ به دلیل کم و غیر اختصاصی بودن علائم و نشانه های هیپوتیروئیدی نوزادان در اوایل دوران شیرخوارگی و نوزادی، در اغلب موارد تشخیص بیماری با تأخیر صورت می گیرد.
۳٫ شناسایی و درمان با تأخیر بیماری با عوارض جبران ناپذیر مغزی بویژه کاهش شدید ضریب هوشی درمبتلایان همراه است.
۴٫ در صورت شناسایی و درمان بموقع بیماری، که در برنامه های غربالگری کاملا ممکن است، از عوارض بیماری پیشگیری بعمل می آید.
۵٫ آزمون های غربالگری در دسترس می باشند و از حساسیت و اختصاصیت بالایی برخوردار هستند.
۶٫ درمان بیماری براحتی امکان پذیر است و نیاز به اقدامات بیمارستانی و پر هزینه ندارد. درمان هیپوتیروئیدی نوزادان در صورتی که بموقع آغاز شود، کاملا موثر است.
۷٫ مطالعات گسترده نشان می دهند که غربالگری کم کاری مادرزادی تیروئید، ایمن، موثر، و سودمند است. نسبت هزینه به سود این برنامه از ۷ تا ۱۱ به ۱ در جهان و ۸/۷ به ۱ در کشور است.
علائم و نشانه های هیپوتیروئیدی نوزادان
معمولا” بیماریی است کم علامت و فقط در حدود ۵% موارد ابتلا در روز های اولیه پس از تولد دارای علائم و نشانگان بیماری هستند. این علائم کم و غیراختصاصی هستند و معمولا” تشخیص بالینی بیماری در روزهای اولیه زندگی بندرت داده می شود. بعبارت دیگر بر اساس یافته های بالینی، تنها ۱۰% نوزادان در ماه اول، ۳۵% در سه ماه اول، ۷۰% در طول ۱ سال و ۱۰۰% در طول ۴-۳ سال زنـدگی شناسایی می شوند.
* اهداف درمانی
هورمون تیروئید در نمو اولیه و عملکرد مغز نقش اساسی دارد. هورمون تیروئید در تمام مراحل نمو مغزی تأثیر اساسی دارد. بسیاری از فرایندهای نمو مغزی در دوران پس از تولد ادامه دارند و به طور کلی برای بدست آمدن ضریب هوشی نرمال مقادیر کافی از هورمون تیروئید تا ۳ سالگی مورد نیاز است. یافته های مذکور بیانگر این موضوع هستند که کمبود هورمون تیروئید در دوران پس از تولد با اختلالاتی در عملکرد مغزی مثل ارتباطات و انتقال نورونی همراه می باشند. بدلیل نقش هورمون تیروئید در نمو مغزی در دوران ابتدایی پس از تولد، هر چه مدت زمان کمبود ید طولانی تر باشد، صدمه مغزی شدیدتر و وسیع تر خواهد بود.
رشد و نمو فیزیکی نوزادان مبتلا به کم کاری تیروئید معمولاً با درمان زود هنگام و کافی، طبیعی خواهد شد و نوزادان با تأخیر بلوغ استخوانی در زمان تشخیص بیماری در بدو تولد، در ۲-۱ سالگی سن استخوانی طبیعی خواهند داشت.
میزان ضریب هوشی و نمو مغزی و حرکتی نیز در اکثر نوزادان با کم کاری تیروئید درمان شده، طبیعی خواهد شد. اما در گروه کوچکی از نوزادان بیمار که سطح سرمی خیلی پایین تیروکسین با تأخیر سن استخوانی در زمان تولد داشته اند، سطوح ضریب هوشی در حد پایین نرمال (Low Normal) و یا حتی کمتر از نرمال مشاهده می شود. چنین نتایجی بیشتر در برنامه های غربالگری که از دوز های نسبتا کم لووتیروکسین در درمان جایگزینی استفاده می کنند یا درآنها درمان با تأخیر شروع شده، مشاهده میشود. چنین کاهشی، حـدودا ۵ امتیاز به ازا تأخیریا عدم درمان در هر ماه خواهد بود.
بدین ترتیب، شروع درمان سریع از بروز صدمات مغزی در نوزاد مبتلا به کم کاری تیروئید جلوگیری می کند. شروع درمان تا حدود دو هفته پس از تولد ایده آل می باشد. اما مطالعات نشان داده اند که اگر درمان قبل از پایان سن ۴ هفته پس از تولد (۲۸ روزه گی) شروع شود، ضریب هوشی طبیعی خواهد بود.
* پیش آگهی:
با انجام برنامه های غربالگری نوزادان و تشخیص بموقع و درمان مناسب مبتلایان، پیش آگهی نوزادان مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید بطور چشمگیری بهبود یافته است. اما بدون درمان و یا درمان دیررس، عقب ماندگی ذهنی اجتناب ناپذیر است.

کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از علل مهم قابل پیشگیری عقب افتادگی ذهنی  درنوزادان است. در صورت وجود کم کاری تیروئید در جنین، اختلالاتی در ارگانهای مهم از جمله سیستم عصبی مرکزی و اسکلتی ایجاد می شود. اما اغلب نوزادان در بدو تولد کاملا” طبیعی بنظر می رسند.
* چه موقع علائم بیماری در نوزاد دیده می شود؟
در اکثر نوزادان مبتلا به این بیماری، در روزهای اول زندگی، علائم بارز بیماری وجود ندارد و با گذشت زمان علائم بیماری خود را نشان می دهند، که متاسفانه زمان از دست رفته و عوارض ایجاد شده اند.
* عوارض کم کاری مادرزادی تیروئید کدامند؟
رشد و تکامل مغز تا حدود ۳ سالگی ادامه دارد. به همین دلیل کم کاری مادرزادی تیروئید باعث عوارض جبران ناپذیری بر رشد و تکامل مغز و اعصاب مرکزی می شود.

رشد طولی و قد نوزاد نیز تحت تاثیر این بیماری قرار گرفته و کند خواهد شد. در نتیجه این بیماری با عوارضی نظیر: عقب ماندگی ذهنی، کوتاهی قد و کاهش شنوائی همراه است. باتوجه به اینکه این عوارض در صورت عدم تشخیص زودرس و عدم شروع درمان بموقع جبران ناپذیر هستند.

لذا غربالگری نوزادان در سنین ۵-۳ روز بعد از تولد از اهمیت بسیار زیادی بر خوردار است. درمان بموقع و صحیح از بروز عوارض این بیماری جلو گیری می کند.

* برای جلوگیری از بروز عوارض کم کاری مادرزادی تیروئید در نوزادان چه باید کرد؟
کم کاری مادرزادی تیروئید یکی از شایعترین علل قابل پیشگیری عقب ماندگی ذهنی است و برای جلوگیری از بروز عوارض بیماری در نوزادان، باید تشخیص در همان روزهای اول زندگی داده شده و درمان در اسرع وقت، با قرص لوتیروکسین، آغاز گردد.
* آیا بروز این بیماری در نوزاد با روش زندگی والدین ارتباط دارد؟
خیر، هیج گونه ارتباطی بین روش زندگی والدین با بروز بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید در نوزادان مبتلا شناخته نشده است.
* چرا باید همه نوزادان در روز ۵-۳ تولد برای بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید غربالگری شوند؟
بعلت اینکه بیماری کم کاری مادر زادی تبروئید در اوایل تولد معمولآ بدون علامت است و از طرفی تشخیص دیررس و دیر شروع کردن درمان (بعد از ۲۸ روز تولد) موجب بروز عوارضی چون عقب ماندگی ذهنی می شود. به همین دلایل، باید تمام نوزادان در روزهای ۵-۳ تولد غربالگری شوند تا اگر به این بیماری مبتلا هستند، با شروع درمان به موقع از عقب ماندگی ذهنی پیشگیری شود.
* آیا عدم وجود سابقه بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید در خانواده، به این معنی است که نوزاد نیاز به غربالگری ندارد؟

عدم وجود سابقه بیماری کم کاری مادر زادی تیروئید در خانواده، دلیلی برای انجام ندادن غربالگری در نوزاد نیست و نباید هیچ نوزادی را از غربالگری محروم کرد.
* آیا انجام غربالگری کم کاری مادرزادی تیروئید با نمونه گیری از پاشنه پا، برای نوزاد خطری دارد؟
انجام غربالگری از پاشنه پا هیچگونه خطری برای نوزاد ندارد و کاملآ بی ضرر است.

* آیا درمان از بروز عقب ماندگی ذهنی در نوزاد مبتلا جلوگیری می کند؟
بله، خوشبختانه شروع درمان به موقع (قبل از ۲۸ روزه گی نوزاد),‏‏ از بروز عقب ماندگی ذهنی در نوزاد مبتلا به بیماری کم کاری مادرزادی تیروئید جلوگیری می کند.
* آیا مصرف به موقع و درست دارو می تواند از بروز عقب ماندگی ذهنی در نوزاد مبتلا به کم کاری تیروئید جلوگیری کند؟
بله، مصرف دارو باید طبق دستور پزشک باشد و تمام توصیه های هنگام مصرف قرص رعایت شود.
توجه داشته باشد که نباید به توصیه اطرافیان مقدار قرص را تغییر داد.
پس با مصرف به موقع و درست قرص لووتیروکسین می توان علاوه بر جلوگیری از عقب ماندگی ذهنی از کوتاهی قد و عوارض دیگر این بیماری جلوگیری کرد.
هرگز فرموش نکنید که : ” زمان در جلو گیری از عقب ماندگی ذهنی  در نوزادان مبتلا به کم کاری مادرزادی تیروئید,  از طلا با ارزش

 

برای اطمینان خاطر از سلامت افراد جامعه و مبتلا نبودن آنها به بیماریهای قلبی, کنترل فشارخون مردان بالاتر از ۴۵ سال و زنان بالاتر از ۴۰ سال یک امر ضروری است.
از آنجا که علایم بیماریهای قلبی عروقی دیر ظاهر می شود, افراد جامعه باید نسبت به وضعیت سلامت قلب خود حساس باشند و فشارخون خود را تحت کنترل داشته باشند.
درصد قابل توجهی از مردان و زنان کشور با افزایش چربی, دیابت, فشارخون مواجه هستند. افزایش فشارخون به خصوص در افراد سیگاری بیشتر دیده می شود.

لازم است افرادی که دارای عوامل خطرآفرین هستند, مورد معاینه دقیق قرار گرفته, نوار قلب آنان تهیه شود و تست ورزش برای آنها تجویز شود.
 افراد مبتلا به دیابت و یا فشارخون و یا افرادی که چربی خون دارند, ممکن است حتی در سنین پایین نیز دچار بیماریهای قلبی شوند و به این گروه جهت پیشگیری از بیماریهای قلبی و عروقی توصیه می شود به پزشک مراجعه کنند.

فشار خون بالا شایع ترین شکل بیماری قلبی عروقی است که تقریبا از هر سه نفر یک فرد به آن مبتلا می شود.
فشار خون بالا تهدید جدی محسوب می شود زیرا باعث می شود قلب شدید تر کار کند که نیازآن به اکسیژن را افزایش داده در ایجاد آنژین دخالت دارد.
در صورتی که این مشکل تحت کنترل قرار نگیرد خطر حمله قلبی ، سکته مغزی و بیماری کلیوی را افزایش می دهد.
برخی افراد می توانند با شیوه زندگی سالم ، کاهش وزن اضافی ، ترک سیگار ، محدود کردن مصرف کافئین و الکل ، کاهش مصرف نمک و انجام روشهای تمدد اعصاب فشار خون بالا را کنترل کرده آن را کاهش دهند.
دو مورد آخر علیرغم آنکه اهمیت ویژه ای دارند کمتر مورد توجه افراد قرار می گیرد و حتی برخی پزشکان نیز اغلب به بیمارانشان تکنیک های آرام سازی سیستم اعصاب غیر ارادی کنترل کننده سفتی عروق خونی را نمی آموزند.
تمدد اعصاب ، یوگا ، تمرینات تنفسی و آموزش بیوفیدبک همگی میتوانند در کاهش فشار خون موثر باشند.
با اعمال برخی تغییرات در شیوه زندگی احتمال کاهش دز داروهای مصرفی جهت کاهش فشار خون وجود دارد بنابراین با مشورت پزشک و تحت نظر او این تغییرات را بتدریج در زندگی خود اعمال کرده فشار خونتان را بطور منظم کنترل کنید.
اگر سابقه فشار خون بالا در میان اعضای خانواده شما وجود داشته باشد به احتمال زیاد مصرف دارو ضروری خواهد بود اما نباید همه بهبودی را به دارو واگذار کرد. شیوه زندگی سالم عامل مهمی در حفظ فشار خون در سطح نرمال است.

راههای کنترل فشارخون بالا یا کشنده خاموش
فشارخون بالا عبارتست از افزایش فشار وارده از جریان خون به دیواره رگ‌های خونی.

فشار خون بالا گاهی «کشنده بی سر و صدا» نامیده می‌شود، زیرا تا مراحل انتهایی اکثرا هیچ علامتی ندارد. توجه داشته باشید که فشار خون به طور طبیعی در اثر استرس و فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری بدنی بالا می‌رود.

اما فردی که دچار بیماری فشارخون بالاست، به هنگام استراحت نیز فشار خونش بالاتر از حد طبیعی قرار دارد.
علایم شایع:

معمولا علامتی وجود ندارد مگر این که بیماری شدید باشد.

علایم زیر مربوط به بالا رفتن فشار خون به طور بحرانی هستند.

سردرد، خواب آلودگی، گیجی

کرختی و مور مور شدن دستها و پاها

سرفه خونی، خونریزی از بینی

تنگی نفس شدید

علل:

معمولا ناشناخته است. تعداد کمی از موارد در اثر مشکلات زیر ایجاد می‌شوند:

بیماری مزمن کلیه

تنگ شدن سرخرگ آئورت

اختلال در بعضی از غدد درونریز

تصلب شرائین
عوامل تشدیدکننده بیماری

سن بالای ۶۰ سال

چاقی، سیگار کشیدن، استرس

وابستگی به الکل

رژیم غذایی حاوی نمک یا چربی اشباع شده زیاد

پشت میزنشینی

عوامل ژنتیکی

سابقه خانوادگی فشار خون بالا، سکته مغزی، حمله قلبی یا نارسایی کلیه

مصرف قرص‌های تنظیم خانواده، استروئیدها و بعضی از انواع داروهای مهارکننده اشتها یا دکونژستان‌ها
پیشگیری:

در حال حاضر راه خاصی برای پیشگیری از فشارخون بدون علت مشخص وجود ندارد. اگر سابقه خانوادگی فشار خون بالا وجود داشته باشد. فشار خون باید مرتبا کنترل شود.

اگر فشار خون بالا زود تشخیص داده شود، همزمان با تغییر رژیم غذایی، ورزش، کنترل استرس، ترک دخانیات، ننوشیدن الکل و دارو معمولا باعث پیشگیری از بروز عوارض می‌شود.

عوارض احتمالی

سکته مغزی

حمله قلبی

نارسایی احتقانی قلب و ورم ریه

نارسایی کلیه

فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری طبیعی همراه با برنامه ورزشی حداقل ۳ بار در هفته

ورزش باعث کم شدن استرس و حفظ وزن بدن در حد ایده آل می‌شود. ورزش حتی ممکنست فشارخون را نیز پایین آورد. در مورد نوع و میزان ورزش با پزشک خود یا فیزیولوژیست ورزشی مشورت کنید.

مراحل پیشگیری و کنترل فشارخون بالا

پیشگیری اولیه :

کاهش بروز و شیوع فشارخون بالا

کاهش بروز و شیوع عوامل خطرزای ابتلا به فشارخون بالا ( چاقی – کم تحرکی – تغذیه نامناسب –واسترسهای روحی )

راهکارها :

شناسائی افراد در معرض خطر ابتلا به بیماری فشارخون بالا

تغییر و اصلاح شیوه زندگی در افراد در معرض خطر و کل جامعه

افزایش آگاهی جامعه با آموزش همگانی

پیشگیری ثانویه 

پیشگیری ، کاهش و تاخیر در بروز عوارض فشارخون بالا ( تغییر در سیر طبیعی بیماری و توقف آن )

راهکارها :

تشخیص بموقع بیماری توسط غربالگری افراد ۳۰ ساله و بالاتر

درمان سریع و مناسب و مراقبت بیماران شناسائی شده به منظور کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن

افزایش آگاهی بیماران و خانواده آنها ، جامعه و کارکنان بهداشتی درمانی نسبت به بیماری فشارخون بالا و عوارض ، عوامل خطر زا و نحوه کنترل بیماری و پیشگیری از عوارض آن با آموزشهای لازم

پیشگیری ثالثیه

کاهش و تاخیر در بروز معلولیت و ناتوانی

کاهش مرگ حاصل از عوارض فشارخون بالا

کاهش سال های از دست رفته عمر در افراد مبتلا به فشارخون بالا

راهکارها

پیگیری و مراقبت مستمر بیماران مبتلا به فشارخون بالا

تشخیص و درمان بموقع عوارض در مراحل اولیه که با ارجاع بموقع از سطوح پایین تر عملی خواهد شد

افزایش آگاهی بیماران در مورد عوارض بیماری و نحوه پیشگیری و کنترل آن

راههایی برای کنترل فشارخون :

۱- دانستن میزان فشار خون خود. چک کردن منظم آن

۲- دانستن اینکه وزن شما در چه حدودی باید باشد.نگه داشتن وزن در همان حد یا پایین تر از آن.

۳- از مصرف زیاد نمک در پخت و پز و غذا خودداری کنید.پرهیز از غذاهای شور.

۴-غذاهایی مصرف کنید که چربی های اشباع آن کم باشد.

۵- مصرف الکل را پایین بیاورید. اگر زن هستید بیش از یک بار در روز ننوشید و اگر مرد هستید بیش از دو پیک ننوشید.

۶-داروهای خود را دقیقا طبق تجویز مصرف کنید. از قرصها خسته نشوید حتی برای یک روز هم که باشد.

۷- قرار ملاقات با پزشک خود را فراموش نکنید.

۸- توصیه های پزشکتان را در مورد فعالیت جسمانی و نوع ورزش مد نظر داشته باشید.

۹- مطمئن شوید که پدر و مادر،برادران،خواهران،بچه ها فشار خون خود را مرتبأ چک می کنند.

۱۰- در هر حال سرزنده به زندگی ادامه دهید و شاداب باشید.

دنبال کردن توصیه های ذکر شده برای کنترل فشار خون شما الزامی می باشد.در صورتی که شما احتیاج به کمک برای تغییر شیوه زندگی خود دارید و مشکلی با داروهای خود دارید با پزشک خود مشورت کنید.

تغذیه برای افراد مبتلابه فشار خون بالا :
  افراد دچار پرفشاری، نیاز به کاهش دریافت سدیم دارند، پتاسیم و کلسیم اضافی نیز می تواند به کاهش فشارخون کمک کند؛ موز، زردآلو، انجیر، گریپ فروت، هلو، انگور و آلو میوه هایی سرشار از پتاسیم هستند و سیب زمینی، سیر، براکلی، کدو سبز، قارچ و گوجه فرنگی و سبزی ها سرشار از پتاسیم هستند. حبوبات نیز از این نظر غنی اند. میوه ها و سبزی ها دارای مقدار کم سدیم هستند و باید به وفور مصرف شوند.
 مصرف آب سالم و گوارا به میزان قابل توجهی در روز توصیه می شود. یک لیوان آب میوه رقیق شده با اندکی پودر ویتامین c، موجب بهبود عملکرد دستگاه ایمنی و ترمیم سرخرگ ها می شود. 
مصرف نان ها و مواد کربوهیدراتی تهیه شده از آردهای سفید و بدون سبوس (تصفیه شده) را به حداقل برسانید و از نان های سبوس دار به خصوص حاوی سبوس جو دو سر استفاده کنید.
  مصرف قند و شکر و سایر فرآورده های تهیه شده از آنها مثل نوشابه ها، مربا، ژله، شکلات، کیک ها و شیرینی ها را محدود یا حذف کنید.
  از مصرف غذاهای سرخ کرده یا غذاهایی که در درجه حرارت های بسیار بالاو یا به مدت زمان طولانی تهیه می شوند، خودداری کنید و به خاطر داشته باشید استفاده چندباره از روغن های آشپزی عاملی در بالابردن فشار خون است.
 از مصرف مواد حاوی افزودنی ها و غذاهای فرایند شده که حاوی مقدار زیادی نمک و ادویه ها هستند، مثل انواع سوسیس و کالباس، غذاهای کنسروی، شورها، ترشی ها و چاشنی های کارخانه ای جداً خودداری کنید.
 به جای نمک می توانید از سبزیجات تازه یا خشک، ادویه جات مفید (زردچوبه- دارچین و…) پودر سیر و پیاز و آب لیموی تازه استفاده کنید.
 موادی مثل کره، خامه، مارگارین، دنبه، سس ها و روغن های جامد را از برنامه غذایی حذف کرده و به جای آنها از روغن زیتون، روغن های گیاهی مایع و روغن ماهی استفاده کنید

 

در فاصله زمانی میان بلوغ ویایسگی ،هر ماه در زن سیکل قاعدگی بوجود می آید که این سیکل به منظور آمادگی برای حاملگی می باشد . هر ماه تخمک رسیده ای آزاد می شود و لایه داخلی رحم که آندومتر نامیده می شود ضخیم ترگر دیده وآماده برای سلول تخم بارور شده می گردد.

اگر تخمک بارور نگردیده باشد در طی قاعدگی از بدن عبور نموده و با خون قاعدگی خارج می گردد . به طور متوسط سیکل ماهانه ۲۸ روز می باشد ، اماممکن است طول زمان این سیکل هر ماه یکی نباشد و از هر خانمی با خانم دیگر متفاوت است . این سیکل بوسیله مجموعه ای از تاثیرات متقابل میان چها هورمون محرکه فوکیلول (FSH) و هورمون لوتئینی (LK) می باشدکه در غده صنوبری تولید شده همچنین شامل هورمونهای استروژن وپروژسترون هستند که توسط تخمدانها ترشح می گردند.
قاعدگی نامنظم Irregular periods

قاعدگی نامنظم به سیکل قاعدگی گفته می شود که در آن مدت زمان بین قاعدگی های متوالی اختلاف زیادی با یکدیگر دارند.
سن:شایعترین سندرست بعد از بلوغ و درست قبل از یائسگی است .
نحوه زندگی:استرس و ورزشهای سنگین و شدید و کم وزنی شدید عوامل خطر می باشند .
ژنتیک:عامل قال توجهی به شمار نمی آید .
قاعدگی در هنگام بلوغ آغاز می شود و تا هنگام یائسگی ادامه می یابد.میانگین سیکل قاعدگی ۲۸ روز می باشد . اما ممکن است قاعدگی ه همان اندازه هر ۲۴ روز یا ه ندرت هر۳۵ روز اتفاق افتد .پس از بلوغ ، در اغلب خانمها یک سیکل قاعدگی منظم با یک طول زمان نسبتا ًثابت ین دو قاعدگی رخ می دهد.به هر حال در بعضی خانمها ،قاعدگی بی نظم باقی می ماند .خونریزی در قاعدگی بطور طبیعی بین۷-۲ روز طول می کشد . میانگین مدت زمان خونریزی ۵ روز می باشد.
علل بی نظمی

اختلاف و تغییر در طول سیکل قاعدگی معمولا نتیجه یک عدم تعادل موقتی هورمونی است .تغییرات مقادیر هورمونی در طی بلوغ موج می گردد که قاعدگی ها در ماه های اولیه بی نظم باشند و تغییرات زیادی در الگوهای خونریزی طبیعی خانمها در چند ماه اول پس از زایمان و در نزدیک یائسگی شایع است .در سایر مواقع عدم تعادل هورمونی ممکن است بعلت عواملی چون استرس ،افسردگی و بیماریهای شدید طولانی مدت ایجاد شود . ورزشهای سنگین و از دست دادن شدید وزن ،همچنین از عوامل شایع ایجاد اختلالات هورمونی می باشند که می توانند موج قاعدگی نامرتب گردند .

گاهی پلی کیستیک قاعدگی نامنظم ممکن است علامتی از بیماری تخمدان یا رحم باشد. برای مثال سندرم تخمدان پلی کیستیک که در آن سندرم عدم تعادل هورمونهای جنسی وجود دارد ، یا آندومتریوز که در این بیماری تکه ای از بافت رحم جابجا می گردد و به عضو دیگری در لگن می چسبد، می توانند باعث اختلال قاعدگی شوند .

در بعضی موارد که فرد نسبت ه حاملگی بی اطلاع است خونریزیهای نا  منظمی ایجاد می شوند که می تواند به آسانی به عنوان یک قاعدگی اشتباه تلقی شود .

روز یک قاعدگی تاخیری و شدید می تواند ناشی از سقط جنین اشد . اگر شما یک قاعدگی تاخیری که ا دردهای شدید شکمی همراه است دارید، باید در جستجوی فوری توجهات طبی باشید. زیرا این امر ممکن است ناشی از یک حاملگی خارج از رحم باشد. در عضی موارد ، علت بی نظمی قاعدگی نا شناخته است .
اقدامات درمانی

قاعدگی های بی نظم ناشی از تغییرات هور مونی طبیعی که به دنبال بلوغ یا زایمان است معمولا ً در طول زمان منظم می گردند. در خانمهایی که در سن یائسگی هستند ، قاعدگی های بی نظم سر انجام ه کلی متوقف خواهد شد در تمام این موارد ، معمولاً درمان ضرورت ندارد . به هر حال اگر این مشکل مداومت یافته یا ر نحوۀزندگی خانمی تاثیر گذارد ، ممکن است داروهایی برای تنظیم قاعدگی تجویز شوند .

این داروها شامل داروهای ضد حاملگی خوراکی رای خانمهای جوان و درمان جایگزینی هورمونی برای خانمهای نزدیک یائسگی است . قاعدگی بی نظمی که ه دلیل از دست دادن شدید وزن ، تمرینات و ورزشهای سخت ،استرس یا افسردگی باشد  به محض رفع این مشکلات از میان بروند ،منظم تر می گردند .

اگر عامل واضحی برای بی نظمی در قاعدگی شما وجود نداشته و الگوی آشکاری برای خونریزی قاعدگی وجود ندارد ، پزشک ممکن است آزمایشاتی  برای جستجوی یک بیماری زمینه ای ترتیب دهد . این آزمایشات شامل تستهای حاملگی ،تستهای خون جهت اندازه گیری میزان هورمونها و اولتراسونوگرافی از ناحیه لگن باشد که به منظور بررسی تخمدانها و رحم انجام می گیرد . اگر بیماری زمینه ای کشف گردید ،درمان آن در اکثر موارد باید موجب تنظیم قاعدگی گردد.
آمنوره Amenorrhoea

عدم قاعدگی برای حداقل سه ماه در خانمی که به طور معمول قاعدگی داشته است را آمنوره گویند .
سن :

بین بلوغ و یائسگی اتفاق می افتد .

ژنتیک :

در بعضی موارد ناشی از ناهنجاریهای کروموزومی است .

نحوه زندگی :

استرس و ورزشهای شدید و کم وزنی از عوامل خطرند .

دو نوع آمنوره وجود دارد :

اولیه و ثانویه

در صورتیکه در دختری تا سن شانزده سالگی قاعدگی شروع نشود به آن آمنوره اولیه گفته می شود . در صورتی که قاعدگی در طی بلوغ ایجاد شده است توقف آن در دوران حاملگی و چند ماه پس از زایمان تا هنگام شیر دادن ، موقتا ً پس از قطع قرصهای ضد حاملگی و به طور دائمی در منوپوز یا یائسگی ،طیعی می باشد . اگر در غیر این مواقع ، قاعدگی حداقل رای سه ماه قطع گردید ، این حالت به عنوان آمنوره ثانویه شناخته می شود .
علل آمنوره

اغلب آمنوره به علت اختلال هورمونهای جنسی زنانه ایجاد می شود که این اختلال می تواند ه دلیل عوامل استرسی یا افسردگی باشد . تمرینات و ورزشهای سخت یا کاهش وزن ناگهانی ممکن است منجر به اختلال هورمونی گردند و عوامل شایع آمنوره در ورزشکاران ، ژیمناستها و بالرین ها می باشند .

تغییرات هورمونی ممکن است منجر به آمنوره اولیه یا ثانویه گردند که این ستگی به زمان رخ دادن آمنوره دارد . آمنوره اولیه مشخصه و اختصاصی تاخیر بلوغ می باشد و ممکن است به علت ناهنجاری کروموزومی باشد . عدم توانایی شروع قاعدگی در بلوغ ممکن است ناشی از وضعیت پرده بکارت باشد که در این مورد پرده کارت سوراخی ندارد و خون قاعدگی قادر به خارج شدن از بدن نیست .

در موارد نادر، رحم از هنگام تولید وجود ندارد . بنا براین قاعدگی نمی تواند بوجود آید. آمنوره ثانویه ممکن است ناشی از اختلال غده صنوبری باشد که از این اختلالات می توان تومورصنوری را نام برد . بعضی خانمها یائسگی زود رس دارند که در این موارد قاعدگی قبل از ۳۵ سالگی متوقف می شود. سایر عوامل ممکن آمنوره شامل اختلالات تخمدانها نظیر سندرم تخمدان پلی کیستیک و درمانهایی نظیر رادیو تراپی و شیمی درمانی می باشند که این عوامل می توانند باعث آسیب به تخمدان گردند.

اقدامات درمانی

در صورتیکه آمنوره فقط چند ماهی پس از قطع مصرف داروهای ضد حاملگی خوراکی طول بکشد یا در طی حاملگی و یا شیردهی باشد، درمانی نیاز نمی باشد . طور طبیعی چند ماهی پس از زایمان در صورت عدم شیر دهی ، قاعدگی دوباره آغاز می شود یا حدود یک ماه پس از قطع شیردهی قاعدگی شروع می گردد. پس از یائسگی آمنوره دائمی است . آمنوره ای که در اثر سایر عوامل ایجاد شود باید بررسی گردد.

پزشک فرد را معاینه خواهند نمود و ممکن است تست حاملگی انجام شود همچنین فرد ممکن است نیاز به آزمایش خون جهت ررسی سطوح هورمونی داشته باشد .

سونوگرافی از تخمدانها و رحم ممکن است نیاز باشد و گاه CTاسکن غده صنوبری انجام می گیرد . درمان بیماریهای زمینه ای در اغلب موارد موجب قاعدگی می شود .

اگر عامل بیماری قابل درمان نباشد ، اگر قاعدگی در اثر استرس ، کاهش وزن یا ورزشهای سخت قطع شده باشد ، در صورت از بین رفتن این مشکلات باید قاعدگی شروع شود

 

بدن انسان بطور عادی ، دارای یک مکانیسم تنظیمی گرمایی میباشد و بر هم خوردن تعادل در این مکانیسم به نحوی که درجه حرارت بدن به طور غیر عادی بالا رود را گرمازدگی می نامند .

علائم

بالا رفتن دمای هوا موجب افزایش تبخیر آب بدن می شود و همراه با این تبخیرات، الکترولیت های سدیم و پتاسیم که جزء مواد ضروری بدن هستند نیز از بدن انسان خارج می شوند.

 تبخیر بیش از حد آب از بدن به علت گرمای زیاد،  سبب کاهش فشار خون می شود و درنتیجه خون به موقع  به کلیه ها و مغز نخواهد رسید.

 هنگامی خون به مقدار کافی و در زمان خود به کلیه ها نرسد، میزان ادرار کاهش یافته و مقدار سم های  اوره و کراتین در بدن افزایش می یابد و در صورت زنده ماندن، فرد دچار نارسایی حاد کلیه خواهد شد که باید به طور مداوم دیالیز شود.

درصورت پایین آمدن فشار خون و نرسیدن خون به مغز فرد دچار سرگیجه شده و در این صورت فرد گرما زده با بی هوشی نیمه کامل بر زمین خواهد افتاد.

در صورت عدم تشخیص یا انجام ندادن مراقبت های لازم ، احتمال بروز عوارض و حتی مرگ و میر در این افراد بالاست.

 فرد گرمازده اغلب خسته و گیج می شود و ممکن است دچار برخی علائم شاخص در گرما زدگی  اختلال در هوشیاری ، دمای بالای بدن که گاه تا ۴۱ درجه می رسد ، در شرایط حاد عدم تعرق  ، سردرد ، گرفتگی عضلات، پوست خشک و داغ ، تهوع یا استفراغ ، ، تشنج ، اختلالات ریتم قلب که میتواند منجر به سنکوپ گردد ، اختلال در تکلم و گاه هزیان ، رنگ پریدگی و افت فشار خون ، نبض ضعیف ، ، کاهش حجم ادرار

دربحث امدادی گرمازده شدن در دو طیف کلاسیک و فعالیتی مورد بررسی قرار میگیرد

الف – کلاسیک یا non exertional.

در فرم کلاسیک گرمازده شدن مربوط به طیفی از افراد هستند که بدون داشتن فعالیت حرکتی خاص هستند پس از چند روز تماس با محیطهایی که داری هوای گرم و فاقد امکان تهویه مناسب هستند رخ میدهد

این عزیزان معمولا بعلت استفاده از داروهای همچون ( آرامبخش و خواب آور، آنتی کولینرژیک، آنتی هیستامین و داورهای مدر) و یا دچار بودن به بیماریهایی همچون بیماری قلبی عروقی ، بیماریهای مزمن ، بیماریهای روانی و یا دچار بودن به چاقی مزمن و یا بالا بودن سن در معرض چنین خطری هستند .

ب ) فعالیتی یا exertional.

در فرم فعالیتی شاهد گرمازدگی در سنین پائین تر هستیم معمولا این مشکل برای کارگران ساختمانی خصوصا آنان که در معرض تابش نور خورشید هستند و یا افرادی که مجبورا ساعتها در زیر آفتاب راه بروند و یا ورزشهای سنگینی همچون فوتبال انجام بدهند  اتفاق می افتد..

آسیبهای حاصل از گرما به تناسب شدت آن به سه گروه تقسیم می شوند .

۱- گرمازدگی خفیف   

 ۲- گرمازدگی متوسط    

 ۳- گرمازدگی شدید

۱- گرمازدگی خفیف :

 این حالت وقتی پیش می آید که فردی به مدت طولانی در معرض حرارتی نسبتا بالا قرار گیرد. .

علایم آن اغلب به صورت: گرفتگی عضلانی، خستگی مفرط و گاهی سرگیجه و غش می باشد .

  کمکهای اولیه :

۱-    مصدوم را به محل خنکی منتقل سازید.

۲-    به مصدوم محلول ORS یا محلول آب و نمک و شکر (۱ قاشق چایخوری نمک با ۸ قاشق چایخوری شکر در یک لیتر آب) بدهید.

۳-    عضلات گرفته گرمازده را ماساژ دهید.

۴-    حوله مرطوب روی پیشانی و عضلات گرفتار مصدوم قرار دهید.

۵-    اگر علایم بهبود نیافت یا وخیمتر شد مصدوم را به مرکز درمانی منتقل کنید.

۶-   بیمار باید استراحت نماید و در صورت لزوم از پنکه برای خنک کردن او استفاده شود.

 ۲- گرمازدگی متوسط :

 این حالت به دلیل قرار گرفتن فرد در معرض گرمای زیاد و فعالیت بدنی شدید در محیط، مثل: ملاحان، کشاورزان، آتش نشانها، پیش می آید. علایم بصورت: سرگیجه و عدم هوشیاری است و به دنبال آن پوست رنگ پریده می شود . سایر علایم به صورت تنفس سریع و سطحی، نبض ضعیف، ضعف و تعریق بدن می باشد.

 کمکهای اولیه

۱- باید وی را به مکانی خنک مثل زیرسایه بان یا اتاق برده ، لباس های وی را از بدن خارج نمود .

۲- مصدوم را وادار به دراز کشیدن کرده و پاهای او را بالا آورید .

۳- بوسیله پارچه مرطوب و باد زدن و یا هر وسیله دیگر مصدوم را خنک کنید . از روشهای متداول برای خنک کردن فرد گرمازده استفاده از یک ملحفه نازک مرطوب است بهتر است ابتدا ملحفه را خیس کرده و روی بدن وی کشیده و هر چند دقیقه یکبار ملحفه را مرطوب کرده و یا تکان دادن ملحفه مرطوب موجب پائین آمدن دمای بیمار شوید تا بتدریج بدن فرد گرما زده خنک شود .

۴- به مصدوم محلول ORS یا محلول آب و نمک و شکر بدهید. ( مشروط بر اینکه هوشیار بوده و استفراغ نکند)

۵- به هنگام ضرورت باید از کپسول اکسیژن استفاده نمود و در نبود اکسیژن ، اگر لازم شد به مریض تنفس مصنوعی بدهید .

۶- همواره در این مواقع که با فرد گرما زده روبرو هستید توجه داشته باشید که استفاده از داروهای تب بر در اینگونه موارد هیچگونه اثری نمی گذارد چرا که در این افراد سیستم تنظیم مرکزی دما مشکلی ندارد و در واقع بالا بودن دمای بدن ناشی از محیط است.

۷-  و پس از انجام اقدامات اولیه میبایست در صورت عدم بهبودی فرد گرمازده او را سریعا به مرکز درمانی منتقل سازید

  

 ۳- گرمازدگی شدید :

این حالت بسیار خطرناک است بیشتر در روزهای گرم و مرطوب اتفاق می افتد .

   علایم :

 قیافه گرمازده، تب دار بوده، پوست گرم و خشک و تنفس سطحی و نبض ضعیف می شود . درجه حرارت بدن مصدوم افزایش یافته، عدم هوشیاری و احتمالا اغما و تشنج نیز جزو سایر علایم میباشند.

   اقدامات اولیه :

۱-    تمام لباسهای مصدوم را درآورده و او را در حوله یا پارچه مرطوب قرار دهید . می توان مصدوم را داخل وان یا لگن آب سرد قرار داد .(مواظب باشید مصدوم غرق نشود) در مواقع حاد با تجویز و نظارت پزشک می توان از قرار دادن کیسه های یخ در کشاله ران زیر بغل زانو مچ دست و پا نیز استفاده کرد.

۲-    اگر مریض دچار شوک است شوک را درمان کنید.

۳-  در صورت داشتن امکانتات استحمام توجه کنید که استحمام با آب سرد ممکن است سبب شوک و مرگ بیمارشود ، لذا بهتر است با آبی که ۲ تا ۳ درجه خنک تر از دمای بدن بیمار باشد بیمار را خنک کرد تا وقتی که دمای بدن او به ۳۹ درجه سانتیگراد برسد به این نکته توجه داشته باشید که از گذاشتن بیمار در وان یخ بدون دستور مستقیم پزشک جدا خوداری کنید !

۴- در این مواقع باید به بیمار مایعات خنک خورانده شود تا دمای بدن وی به حدود دمای طبیعی برسد . توجه داشته باشید تا پائین آمدن دمای بدن ، مرطوب کردن ملحفه و بدن را می باید ادامه داده و پس از انجام کمک های اولیه حتما باید فرد مصدوم را به مرکز فوریت های پزشکی رساند .

 چگونه از گرمازدگی پیشگیری کنیم

 ۱ – پوشش افراد در دچار شدن انها به گرما زدگی بسیار تاثیر گذار است ! استفاده از البسه با زنگ روشن و خصوصا پنبه ای می تواند در حفاظت از جان شما موثر باشد ! از پوشیدن لباسهای تنگ و یا دارای الیاف مصنوعی جدا خوداری نموده و سعی کنید تا میتوانید از پوشیدن لباسهای تیره خوداری نمائید . از پوشیدن لباسهای ضخیم و غیرقابل نفود در فصل گرما که مانع تبخیر عرق و دفع گرما می شود جدا خودداری نمائید.

 ۲ –نوشیدن را هرگز فراموش نکنید  !! در زمان فعالیت شدید بدنی به قدر کافی مایعات بنوشید .

 ۳ – میبایست توجه نمود که اگر مجبور به فعالیت سنگین در شرایط آب و هوایی گرم و مرطوب به مدت طولانی هستید حتما میبایست برای احتمال دچار شدن به گرمازدگی دارای برنامه پیشگیری بوده و خصوصا با یک برنامه منظم سعی نمائید که بدن شما با فعالیت و شرایط سخت محیط کار خود امکان انطباق را پیدا نماید  .

 ۴ – توجه داشته باشید در کارهایی که افراد در معرض گرمای مستقیم و یا تابش نور آفتاب قرار دارند همچون ، کارگاههای ساختمانی و یا فعالیت های ورزشی گروهی ، گرمازده شدن یکی از افراد به معنای هشدار جدی به تمامی کارگران و دوستانی است که سرگرم کار میباشند و می باید مسئولان در این مواقع اقدامات احتیاطی را برای بقیه افراد در نظر داشته باشند  .

۵- میبایست توجه داشته باشید که اگر هوا گرم و خشک باشد و تهویه کافی هم وجود داشته باشد احتمال گرمازدگی به نسبت از محیطهای گرم و مرطوب و یا دارای سیستم تهویه نامناسب کمتر میباشد

 ۶ – داروهائی که فرد را مستعد گرمازدگی می کند باید با نظر پزشک معالج با داروهای دیگری جایگزین شود یا به طرز مناسب از آنها استفاده شود

۷- بهترین نوشیدنی بی گمان آب میباشد و بهتر است همواره قبل از احساس تشنگی آب نوشید . توجه داشته باشید برای افرادی که دارای فعالیتهای سنگین بدنی هستند توصیه می شود که در برنامه غذایی خود از نمک و شکر و لیموی تازه به طور متناوب استفاده نمایند

 
 

 با وجودی که استفاده از قرص های ضد بارداری خوراکی افزایش چشمگیری داشته است ولی هنوز خطر سکته مغزی مرتبط با استفاده از آنها نا معلوم است. گزارش های موردی متعدد حاکی از رخداد آمبولی ریه و سکته مغزی در زنان استفاده کننده از قرص های ضد بارداری است. مطالعات جدیدی  با هدف بررسی ارتباط بین مصرف قرص های ضد بارداری و خطر سکته مغزی ایسکمیک انجام شده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، محققان در یک بازبینی تخصصی دریافته‌اند مصرف قرص‌های کنترل و ضدبارداری خطر سکته مغزی را افزایش می‌دهد.

براساس نتایج یک مقاله بازبینی شده در نشریه «مدلینک نورولوژی» که با همکاری ۳ متخصص علوم اعصاب در دانشگاه لویولا در شیکاگو صورت گرفته، مصرف قرص‌های ضدبارداری خوراکی، خطر بروز سکته مغزی را در زنان جوان تا دو برابر افزایش می‌دهد.

مطالعات نشان می‌دهد امروزه نزدیک به ۱۰۰ میلیون زن در سراسر جهان از قرص‌های کنترل بارداری استفاده می‌کنند.

محققان می‌گویند: قرص‌هایی که امروزه استفاده می‌شوند، نسبت به انواع قبلی حاوی غلظت کمتری استروژن هستند. ارتباط بین مصرف قرص‌های خوراکی ضدبارداری و بروز سکته مغزی از مدت‌ها پیش مورد مطالعه و ارزیابی بوده و چندین دهه نیز مورد بحث و مناقشه در بین متخصصان بوده است.

در مطالعات مختلف نیز نتایج ضد و نقیضی در این زمینه به دست آمده است؛ اما این بار براساس تجزیه و تحلیل‌های دقیق و قابل اطمینانی که روی مطالعات پیشین صورت گرفته، پژوهشگران دریافتند که قرص‌های جلوگیری خوراکی ۹/۱ تا ۵/۸ برابر خطر سکته مغزی را در هر ۱۰۰ هزار زن مصرف‌کننده افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، برای زنانی که هم از این قبیل قرص‌ها استفاده می‌کنند و هم سیگار می‌کشند، سابقه فشار خون بالا یا سردردهای میگرنی دارند، خطر سکته مغزی به میزان قابل توجهی بیشتر می‌شود.دکتر جوز بیلر، محقق اصلی این پژوهش تاکید کرد پزشکان هنگام تجویز این دارو حتما باید تعادل بین خطرات و مزایای آن را در مورد تک‌تک بیماران آزمایش و بررسی کنند.
 

همچنین نتایج پژوهشی دیگر نشان می دهد که زنان برای جلوگیری از چاق شدن خود بهتر است قرص های ضد بارداری مصرف نکنند.
محققان علوم پزشکی اعلام کردند: زنانی که قرص های ضد بارداری مصرف می کنند، توده عضلانی آنها پس از ۱۰ هفته ، شصت درصد افزایش می یابد.
محققان به زنان توصیه می کنند برای جلوگیری از روند چاقی خود، از مصرف این قرص ها خودداری کنند و روش جلوگیری از بارداری خود را با نظر پزشک ، تعیین کنند

۱٫ کودکان زیر ۵ سال، پر خطرترین گروه سنی از نظر بروز مسمومیت هستند.

۲٫ کودکان خردسال ممکن است هر چیزی را به دهان ببرند. این عمل بخشی از آموزش و درک این گروه سنی از محیط اطرافشان است و این عمل زمینه ساز بروز مسمومیت است.

۳٫ در هنگام بیماری کودکتان مراقب باشید تا دوز تکراری دارو به وی ندهید.

۴٫  کیف دستی، ساک خرید و کیسه های نایلونی را دور از دسترس کودکان قرار دهید. ممکن است داخل آنها وسایلی باشد که توسط کودک بلعیده شود و یا کودک ضمن بازی آنها را روی سر خود کشیده و سبب خفگی وی شود.

۵٫  گلها و گیاهان آپارتمانی را دور از دسترس کودکان قرار دهید و هنگام بازی کودکان در فضای باز مراقب آنها باشید تا توسط گلها و گیاهان سمی، مسموم نشوند.

۶٫ نام گیاهان خانگی را به خاطر بسپارید و آن را روی برچسبی کنار آنها بنویسید. بسیاری از گیاهان و گلهای آپارتمانی مانند خرزهره و دیفن باخیا، سمی هستند و تماس پوست با آنها و یا به دهان بردن آنها منجر به مسمومیت می شود.

۷٫  مواد شیمیایی، شوینده و سفید کننده را در منزل در کمدهای دارای قفل و دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید.

۸٫  درب کمدهایی که در آن مواد شیمیایی خطرناک را نگه می دارید با قفل یا طناب محکم نمائید.

۹٫  داروهای مصرفی افراد خانواده را دور از دسترس کودکان نگهدارید.

۱۰٫ از قرار دادن دارو در کیف دستی پرهیز کنید تا مانع خورده شدن دارو توسط کودکان شود.

۱۱٫ در هنگام بروز مسائل و مشکلات خانوادگی، بیشتر مراقب کودکان باشید. در این شرایط کودکان در برابر حوادث و مسمومیت اتفاقی آسیب پذیرترند.

۱۲٫همیشه پس از استفاده از مواد شیمیایی سریعاً درب آن را ببندید، ولی بدانید هیچ ظرف دربسته ای از دسترسی کودکان در امان نیست.

۱۳٫  هیچگاه الکل و ضد یخ را در دسترس کودکان قرار ندهید.

۱۴٫ در صورتیکه کودک شما ماده ای غیر خوراکی را بلعید، با مرکز اورژانس و یا مرکز کنترل مسمومیتها با شماره تلفن ۰۹۶۴۶ تماس بگیرید.

۱۵٫ شماره تلفن های زیر را در دسترس و یا در کنار تلفن نصب نمائید: شماره تلفن پزشک کودک، شماره تلفن مرکز کنترل مسمومیت:۰۹۶۴۶ ، شماره تلفن اورژانس: ۱۱۵٫

۱۶٫  محصولات شیمیایی و شوینده، نفت و بنزین را همیشه در ظرف اصلی آن نگهداری کنید. هیچگاه این فرآورده ها را در ظرف مواد خوراکی (مانند بطری نوشابه) نگه داری نکنید. این عمل سبب خورده شدن اتفاقی این مواد توسط کودکان می شود.

۱۷٫ به کودکان بیاموزید هیچ چیزی ننوشند و یا نخورند مگر اینکه با اجازه بزرگسالان باشد.

۱۸٫ داروهای خود را در مقابل چشم کودکان نخورید، چرا که کودکان از رفتار بزرگسالان تقلید می کنند و ممکن است دور از چشم والدین داروها را به دهان ببرند.

۱۹٫ زمانیکه شما در منزل نیستید و کوک را به فرد دیگری می سپارید ، کودکان در معرض بیشترین خطر مسمومیت قرار دارند.

۲۰٫ اگر به کودک خود دارو می دهید به او تفهیم کنید که این دارو است و از کلماتی مثل آبنبات، شکلات و یا خوراکی استفاده نکنید.

۲۱٫ در هنگام استفاده از محصولات شیمیایی و پاک کننده چنانچه مجبور شدید به زنگ درب ورودی و یا تلفن جواب دهید، هرگز از کودک خود چشم برندارید.

۲۲٫ عمده ترین موارد مسمومیت در کودکان در اثر خوردن داروها، مواد شیمیایی و محصولات خانگی مانند، مواد آرایشی بهداشتی، فرآورده های شوینده، سفیدکننده و لوله باز کن، لاک پاک کن (استون) و گیاهان آپارتمانی سمی بوده است.

۲۳٫ مسمومیت اتفاقی در اثر بلع نفت در کودکان بسیار خطرناک می باشد. در صورت بلع نفت توسط کودک هر چه سریع تر او را نزدیک ترین مرکز درمانی منتقل نمایید.

۲۴٫ بلع باطری ساعت در کودک می تواند با عوارض جدی همراه باشد. در این موارد کودک را در اسرع وقت به یک مرکز درمانی منتقل کنید.

 ۱٫    استرس چیست ؟

اثرات ناشی از حوادث و مشکلات را استرس گویند .

به هر مسئله ای که به نحوی روی شما اثر بگذارد عامل استرس گفته می شود . هر رویداد زندگی ، و یا هر مشکلی که برای خود یا یکی از نزدیکان ، دوستان خانواده ، آشنایان یا حتی همسایه ها اتفاق می افتد و روی جسم و روان شما اثر بگذارد عامل استرس نامیده می شود .

اثرات جسمی و روانی ( روحی ) ناشی از وقایع ، رویدادها و مشکلات را استرس گویند .

استرسور = عامل ایجاد کننده استرس   
 

استرسور = حوادث ، وقایع ، رویدادها ، پیشامدها ، اتفاقات ، مشکلات و ضربات وارده به زندگی

هر حادثه ای که پیرامون ما اتفاق می افتد بگونه ای روی ما اثر می گذارد و ما را تحت تاثیر خود قرار می دهد .

این حوادث ، ناراحتی ها یا مشکلات ممکن است ناچیز و گذرا باشند مانند :

 -  بیماری خفیف جسمی خود یا اعضای خانواده

-  دیر رسیدن به سر کار

-  خلف وعده توسط دیگران

-  عصبانیت یا درگیری جزئی با مدیر ، همسایه ، همسر و…

ممکن است این مشکلات شدید یا حاد باشد مانند :

-  مرگ یکی ار اعضای خانواده یا دوستان نزدیک

- مشاهده یک تصادف دلخراش

-  حوادث طبیعی مثل سیل و زلزله

-  حوادث ناشی از جنگ مثل بمباران

ممکن است این گونه مشکلات برای مدتی پایدار مداوم باشد مانند:

-  مشاجره و ناسازگاری مداوم با همسر یا والدین یا فرزند

-   مشکلات اقتصادی

-  مشکلات شغلی

-  معلولیت فرزند ( جسمی یا روانی )

-  دوری از خانواده

رویدادهای زندگی ممکن است مثبت و خوشایند باشد مثل

-  حاملگی

- قبولی در امتحان

- ازدواج

-  مسافرت سیاحتی یا زیارتی

سرطان رحم

رحم یک عضو تو خالی و گلابی شکل است که در قسمت پایین شکم بین مثانه و راست روده قرار دارد . دیواره های رحم از دو لایه بافتی تشکیل شده است : لایه داخلی و لایه خارجی . از دو گوشه بالایی رحم دو لوله ظریف ،‌ قابل انعطاف و نرم به نام لوله های رحمی به طرف دیواره جانبی لگن کشیده می شود که انتهای آن بصورت شیپور در محوطه شکم آزاد است ، عمل لوله ها هدایت تخمک آزاد شده از تخمدان و همچنین تخم بارور شده به طرف رحم است .

در زنانی که در سنین باروری هستند لایه داخلی رحم هر ماه رشد می کند و جدارش ضخیم می شود تا برای بارداری آماده شود . اگر زن باردار نشود ، بافت ضخیم شده ، همراه با خون از راه مهبل به بیرون می ریزد که این حالت را قاعدگی گویند .

تومورهای رحم یا خوش خیم هستند و یا بد خیم

تومورهای خوش خیم

مهمترین تومور خوش خیم ، فیبروم رحم است .

فیبروم ها شایع ترین تومور خوش خیم رحم هستند . این تومورها بیشتر در حدود ۴۰ سالگی پیدا می شوند . یک زن ممکن است در یک زمان چند فیبروم داشته باشد . در بیشتر موارد فیبروم علائمی ندارند و احتیاج به درمان هم ندارند ولی باید توسط پزشک کنترل شوند . بر حسب اندازه و محل تومورها ،‌ بعضی مواقع علائمی وجود دارد . این علائم عبارتند از :

خونریزی نامنظم

ترشح

تکرر ادرار

وقتی فیبروم ها سبب خونریزی شدید شوند و با فشار روی اعضای مجاور ایجاد درد کنند درمان جراحی و یا طبی انجام می گیرد . وقتی زن به سن یائسگی می رسد ، فیبروم ها کوچک می شوند و در پاره ای موارد خود بخود از بین می روند .

تومورهای بدخیم

این تومورها بافتها و اعضاء مجاور را مورد حمله قرار میدهند . این تومورها همچنین از راه جریان خون و لنف به تمام نقاط بدن منتشر می شوند . سرطان رحم به استخوانها ، ریه ها و کبد انتشار می یابد .

خونریزی غیرعادی بخصوص بعد از یائسگی ، شایع ترین علامت سرطان رحم است . خونریزی ممکن است کم یا زیاد باشد . . سرطان رحم معمولاً بعد از یائسگی ایجاد می شود و به همین سبب خونریزیهای دوران یائسگی نباید ساده تلقی شود . علائم زیر ممکن است با شروع سرطان رحم همراه باشند :

خونریزی و ترشح غیرعادی بخصوص بعد از یائسگی و یا خونریزی زیاد هنگام هنگام عادت ماهانه

اشکال و یا درد در هنگام ادرار کردن

مقاربت دردناک

درد در ناحیه لگن

علائم یاد شده در بالا ممکن است مربوط به سرطان رحم و یا سایر شرایط غیرعادی باشد ، ولی اغلب اوقات ارتباطی با سرطان ندارد .

اگر زن دچار یکی از علائم فوق شد ، ‌باید به پزشک مراجعه کند و پزشک با انجام معاینات و آزمایش های زیر متوجه بیماری خواهد شد :

معاینات بالینی و آزمایشگاهی دستگاههای ادراری ، تناسلی و گوارشی . در معاینه داخلی اگر تومور و یا تغییراتی باشد معلوم می شود .

نمونه برداری از لایه داخلی بافت رحم و بررسی آن زیر میکروسکوپ .

انجام آزمایش پاپ اسمیر ( نمونه ای از سلولهای گردن رحم و بالای مهبل جمع آوری می شود و برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می شود ) .

تمام خانمها بعد از ازدواج باید آزمایش پاپ اسمیر را انجام دهند .

علل سرطان رحم

این گروه بایستی سالانه معاینه و آزمایش پاپ اسمیر بشوند . بعد از سه بار آزمایش و یا بیشتر ، اگر نتیجه رضایت بخش بود ، زمان آزمایش بعدی با نظر پزشک تعیین می شود .

علت واقعی سرطان رحم مشخص نیست و پزشکان به ندرت می توانند توضیح دهند چرا یک زن سرطان می گیرد و دیگری نمی گیرد . آنچه واضح است این است که سرطان رحم به علت یک آسیب و یا صدمه ایجاد نمی شود ، مسری نیست و کسی از دیگری سرطان نمی گیرد . عواملی بنام خطرساز ، خطر ابتلا را افزایش می دهند .

عوامل خطرساز

سن : سرطان رحم بیشتر در زنان ۵۰ سال به بالا شایع است . خطر ابتلا با افزایش سن زیاد می شود .

درمان با استروژن : در زنانی که در دوران یائسگی برای برطرف کردن علائم این دوران و یا جلوگیری از پوکی استخوان و کم کردن خطرات بیماریهای قلبی و سکته ، استروژن مصرف می کنند ، شانس ابتلا به سرطان رحم بیشتر است . استفاده طولانی و به مقدار زیاد این خطر را افزایش می دهد .

چاقی : خطر ابتلا به سرطان رحم در زنان چاق دو برابر زنان با وزن معمولی است .

دیابت و فشار خون بالا : بعضی از دانشمندان اعتقاد دارند که دیابت و فشار خون بالا ، خطر ابتلا به سرطان رحم را بیشتر می کند .

سایر سرطانها : خطر بروز سرطان رحم در مبتلایان به سرطان روده بزرگ و پستان بیشتر است .

نژاد : خطر ابتلا در نژاد سفید بیشتر از نژاد سیاه است .

سایر موارد : نازائی ، نامنظم بودن عادت ماهانه ، یائسگی دیررس هم از دیگر عوامل خطرساز هستند .

درمان

درمان اغلب به روش جراحی صورت می گیرد و در مواردی هم از اشعه درمانی استفاده می شود . تعداد کمی از بیماران با شیمی درمانی و هورمون درمانی معالجه می شوند .

انتخاب روش درمانی به اندازه تومور ، شرایط هورمونی بیمار ، سن ، وضعیت عمومی بیمار و بخصوص درجه بندی سرطان رحم بستگی دارد . منظور از درجه بندی این است که آیا سرطان در مراحل اولیه است و فقط بافت رحم را مبتلا کرده است ویا به اعضای مجاور حمله کرده وانتشار یافته است .

روشهای درمانی

جراحی : معمولاً رحم ، لوله های رحم و تخمدانها بیرون آورده می شوند .

اشعه درمانی : اشعه درمانی مانند جراحی در واقع درمان محل ضایعه است و فقط سلولهای سرطانی را در محل ضایعه از بین می برد . این روش ممکن است همراه با جراحی باشد و یا قبل و بعد از جراحی مورد استفاده قرار گیرد .

هومورن درمانی : درمان با هورمون پروژسترون صورت می گیرد و در واقع یک درمان عمومی است که بصورت خوراکی ویا تزریقی مورد استفاده است .

شیمی درمانی : استفاده از داروها است . این داروها خوراکی یا تزریقی هستند مانند هورمون درمانی ، شیمی درمانی هم یک درمان عمومی است و در زمانی که سرطان منتشر شده است ، بکار می رود .

اثرات جانبی روشهای درمانی

جراحی : بعد از درآوردن رحم ، زن احساس درد و یا خستگی عمومی می کند . در بعضی مواقع ، تهوع ، استفراغ و اشکال در دفع ادرار و مدفوع وجود دارد . زنانی که تخمدانهای آنها با رحم برداشته می شوند ، فوری یائسه می شوند و علائم یائسگی مانند گرگرفتگی و غیره در آنها پیدا می شود .

تمایلات جنسی معمولاً بعد از درآوردن رحم تغییری نمی کند . البته بعضی از زنان ممکن است تغییر تمایلات جنسی پیدا کنند که مشاوره و حمایت  و مراقبت شوهر از زن در این مواقع بسیار مفید و کارساز خواهد بود .

اشعه درمانی : اثرات جانبی بستگی به مقدار اشعه درمانی و محل ضایعه دارد . بیماران هنگام درمان بخصوص در هفته های آخر آن خسته هستند . استراحت مهم است ولی پزشکان توصیه می کنند تا جایی که امکان دارد بیماران فعالیت معمول خود را داشته باشند .

هورمون درمانی : زنانی که تحت درمان با پروژسترون هستند ممکن است زود خسته شوند و تغییراتی در وزن و اشتهای آنها پیدا شود .

شیمی درمانی : این اثرات جانبی در هر مورد متفاوت است و بستگی به مقدار درمان و نوع دارو دارد . بیماران بیشتر در معرض ابتلا به عفونت قرار می گیرند ، به آسانی خونریزی پیدا می کنند ، بدنشان کوفته و انرژی و توان آنها کم می شود و ممکن است دچار ریزش مو ،‌تهوع ، استفراغ ، کمی اشتها و زخمهای دهانی شوند. این علائم به تدریج بعد از دوره درمان از بین می روند

عدم‌ نزول‌ بیضه‌ عبارت‌ است‌ از یک‌ اختلال‌ موجود در هنگام‌ تولد که‌ در آن‌ یک‌ یا هر دو بیضه‌ از لگن‌ به‌ مکان‌ طبیعی‌ خود در بیضه‌دان‌ نزول‌ نکرده‌اند. ۳% از نوزادان‌ پسر رسیده‌ و ۳۰% از نوزادان‌ پسر نارس‌ دچار عدم‌ نزول‌ بیضه‌ هستند. اکثراً بدون‌ درمان‌ تا یک‌ سالگی‌ نزول‌ می‌کنند.
*علایم‌ شایع‌

بیضه‌دان‌ در یک‌ یا هر دو طرف‌، تکامل‌ نیافته‌ به‌ نظر می‌رسد.
بیضه‌ در مکان‌ طبیعی‌ خود در بیضه‌دان‌ قابل‌ لمس‌ نیست‌.

*علل‌
ناشناخته‌، اما احتمالاً مربوط‌ به‌ نقص‌ هورمونی‌ در مادر یا جنین‌
وجود رشته‌هایی‌ که‌ مسیر آن‌ را ببندند و باعث‌ شوند در ناحیه‌ مغبنی‌ باقی‌ بمانند.

*عوامل تشدید کننده بیماری

سابقه‌ خانوادگی‌ عدم‌ نزول‌ بیضه‌

*پیشگیری‌

پیشگیری‌ خاصی‌ ندارد.

* عواقب‌ مورد انتظار

در صورتی‌ که‌ قبل‌ از بلوغ‌ با جراحی‌ یا هورمون‌ها درمان‌ شود، معمولاً قابل‌علاج‌ است‌.

*عوارض‌ احتمالی‌
افزایش‌ احتمال‌ سرطان‌ بیضه‌
عقیمی‌ یا کاهش‌ میزان‌ باروری‌
مشکلات‌ روانی‌ همراه‌ با کاهش‌ اعتماد به‌ نفس‌ مرد در صورت‌ عدم‌ تصحیح‌ مشکل‌
فقدان‌ تکامل‌ جنسی‌ طبیعی‌ در صورت‌ فقدان‌ بیضه‌ها
ایجاد فتق‌

* درمان‌
 
آزمون‌های‌ تشخیصی‌ در صورت‌ عدم‌ لمس‌ بیضه‌ می‌توانند شامل‌ سونوگرافی‌ یا سی‌تی‌سکن‌ باشند.

درمان‌ با توجه‌ به‌ نوع‌ کریپتورکیدیسم‌ (بیضه‌ مخفی‌) تعیین‌ می‌گردد. در صورتی‌ که‌ بیضه‌ گاهی‌ در بیضه‌ باشد و گاهی‌ برگردد، به‌طور طبیعی‌ مشکل‌ تا هنگام‌ بلوغ‌ خود به‌ خود رفع‌ می‌شود. سایر انواع‌ با هورمون‌ یا جراحی‌ درمان‌ می‌شوند.
جراحی‌ برای‌ راندن‌ بیضه‌ به‌ بیضه‌دان‌. برای‌ کسانی‌ که‌ به‌ درمان‌ هورمونی‌ پاسخ‌ نمی‌دهند، جراحی‌ تنها درمان‌ است‌. جراحی‌ باید در ۲۱-۱۵ ماهگی‌ ولی‌ نه‌ دیرتر از بلوغ‌ انجام‌ گیرد تا کارکرد تولیدمثلی‌ حفظ‌ شود.
* داروها

ممکن‌ است‌ گنادوتروپین‌های‌ جفتی‌ انسانی‌ به‌ صورت‌ تزریقی‌ تجویز شوند. معمولاً ۳ بار در هفته‌ به‌ مدت‌ ۶-۴ هفته‌ داده‌ می‌شوند. این‌ درمان‌ باعث‌ می‌شود بیضه‌ها در تقریباً تمامی‌ موارد به‌طور طبیعی‌ نزول‌ کنند.

 فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری

محدودیتی‌ وجود ندارد. رژیم‌ غذایی‌

* رژیم‌ غذایی‌
رژیم‌ غذایی‌ خاصی‌ ندارد.

* درچه شرایطی باید به پزشک مراجعه نمود؟
اگر کودک‌ شما دچار عدم‌ نزول‌ بیضه‌ شده‌ باشد. به‌ محض‌ تشخیص‌ این‌ اختلال‌ مراجعه‌ کنید

واریکوسل یا واریسی شدن عروق بیضه شایعترین بیماری مردان پس از بلوغ می‌باشد و ۱۰درصد مردان بالغ به آن مبتلا می‌باشند. واریکوسل شایعترین عامل ناباروری مردان می‌باشد.
سن شروع بیماری معمولاً در زمان بلوغ و یا بلافاصله پس از بلوغ می‌باشد ولی در سن کمتر یا سن بالا نیز ممکن است ایجاد گردد.
عامل ایجاد بیماری واریکوسل چیست؟
بیماری واریکوسل با واریسی شدن و گشادشدن عروق وریدی(سیاهرگهای) بیضه ظاهر می‌گردد که در دو گروه اولیه و ثانویه تقسیم‌بندی می‌گردد.
در نوع اولیه، هیچ عامل ایجادکننده مشخصی وجود ندارد، گرچه تئوری اشکال در دریچه‌های لانه کبوتری وریدهای بیضه، طولانی بودن مسیر این وریدها و احتمال اثر فشاری سایر عروق و احشاء شکمی‌مطرح می‌باشد ولی هنوز علت مشخصی برای آن ثابت نشده است.
این نوع عامل عمده واریکوسل است و ۹۰درصد در سمت چپ می‌باشد. نوع ثانویه که بدنبال وجود عامل مشخص ایجادکننده انسداد در عروق داخل شکم ایجاد می گردد درصد کمی‌از واریکوسل‌ها را شامل میشود و علت ایجادکننده آن غالبا توده‌های شکمی، بخصوص تومورهای بدخیم می‌باشد که تشخیص آن مهم و حیاتی است.
علائم بیماری واریکوسل چیست ؟
بیمار ممکن است با شکایت بزرگی، یا عدم تقارن بیضه‌ها، یا درد بیضه، و یا پس از ازدواج، با ناباروری مراجعه کند.
ولی شایعترین فرم آن، بدون علامت، و بطور اتفاقی، حین معاینه، متوجه آن می‌گردند. درمعاینه، بزرگی و تورم عروق بیضه، بخصوص در سمت چپ مشهود است و درحالت ایستاده، و یا افزایش فشار شکمی ‌تشدید می‌یابد و در حالت خوابیده از بین می‌رود (درصورتیکه تورم عروق درحالت خوابیده از بین نرفت، بایستی به نوع ثانویه آن شک کرد.)
افتراق واریکوسل ازنظر شدت بیماری :
بیماری واریکوسل ازنظر شدت به ۳ درجه تقسیم‌بندی می‌گردد.
در نوع درجه ۱ اتساع عروق فقط حین فشار شکمی‌ در لمس توسط پزشک قابل لمس، و تشخیص می‌باشد.
در نوع درجه ۲ با فشار شکمی، اتساع عروق، قابل مشاهده می‌گردد. و در نوع درجه ۳ حتی بدون فشار شکمی، اتساع عروق، درحالت ایستاده قابل مشاهده می‌باشد.
لازم به ذکر است نوع درجه ۳ آن ازنظر قانون خدمت سربازی در ایران معافیت دائم و انواع درجه ۱ و ۲ معافیت از رزم خواهد داشت.

چه بیمارانی احتیاج به درمان دارند ؟
همانگونه که گفته شد ۱۰درصد مردان پس از سن بلوغ درجاتی از واریکوسل دارند ولی همه آنها احتیاج به درمان ندارند.
اگر واریکوسل برای فرد، عارضه‌ای ایجاد کند لازم است درمان انجام گردد.
درغیراینصورت احتیاج به درمانی نیست.

عوارض واریکوسل چیست ؟
عوارض واریکوسل شامل ایجاد درد، آتروفی (کوچک شدن سایز و نرم شدن قوام بیضه) و ناباروری می باشد.
درد ناشی از واریکوسل دردی با کیفت احساس سنگینی، که با فعالیت و ایستادن تشدید یافته و با استراحت بهبود می یابد.

آیا بیمار مبتلا به واریکوسل بدون عارضه احتیاج به پیگیری دارد ؟
بلی؛ همانگونه که گفته شد اگر واریکوسل عارضه ای ایجاد نکند احتیاج به درمان نیست. ولی لازم است بیمار بصورت ماهانه، خود را معاینه کند.
و درصورت کوچک شدن سایز بیضه، و یا تغییر در قوام آن، لازم است توسط پزشک معاینه شود.
همچنین اگر بیمار مبتلا به واریکوسل ازدواج نکرده و یا خواستار داشتن فرزند دیگری در آینده می باشد، بایستی هر ۶ ماه با آزمایش اسپرم، ازنظر باروری بررسی گردد و درصورت شروع تقییرات و ضعیف شدن نطفه احتیاج به درمان دارد.

آیا درمان دارویی برای واریکوسل وجود دارد ؟
جواب: خیر.
درمان واریکوسل فقط اقدامات مداخله گرانه (غیردرمان خوراکی یا دریافت دارو ازطریق تزریق) می باشد. در ساده ترین روش تزریق مواد ایجادکننده انسداد عروق از طریق پوست بداخل وریدهای بیضه مبتلاست که این روش درصد موفقیت کمتر و عارضه درد مزمن و یا هیدروسل بیشتری می باشد.

روشهای جراحی واریکوسل چیست ؟
جراحی واریکوسل یا به اصطلاح پزشکی واریکوسلکتومی اقدام به بستن وریدهای بیضه مبتلا می باشد که پس از انسداد این وریدها بتدریج بدلیل عدم حرکت خون، وریدهای مسدود شده کوچک شده و از بین می رود و واریکوسل برطرف می گردد.
این اقدام از طریق برش کوچکی بر روی پوست شکم به طول ۴-۲ سانتیمتر قابل انجام است.

روشهای جدید جراحی واریکوسلکتومی چیست ؟
روشهای جدید واریکوسلکتومی یکی انسداد عروق از طریق کاتتریزاسیون وریدی و انسداد عروق مبتلا است. که هزینه آن بالاست و درصد موفقیت آن بالا نیست ولی بصورت سرپایی و با کمترین درد انجام می گردد.

روش لاپاروسکوپی(laparoscopic varicocelectomy) که امتیاز آن برش کوچکتر و بزرگنمایی حین جراحی، ولی بدلیل عدم دسترسی جراح به وریدهای فرعی، احتمال عود واریکوسل بیشتر است و همچنین سه برش بر روی پوست بجای یک برش انجام می گیرد.

روش میکروسرجری(microsurgical varicocelectomy) که به عقیده بسیاری بهترین روش جراحی واریکوسلکتومی می باشد. امتیازات آن بزرگنمایی حین جراحی و دسترسی به تمامی وریدهای فرعی می باشد ولی مدت زمان جراحی طولانی تر می گردد و ازنظر تکنیکی نیز مشکل می باشد.

امتیازات روش میکروسرجری نسبت به روش معمولی واریکوسلکتومی‌چیست ؟
در روش میکروسرجری با توجه به استفاده از میکروسکوپ حین جراحی و بزرگنمایی جراح، قادر است با دقت بیشتر وریدها را از شریان ( سرخرگ ) و عروق لنفاتیک ( عروق برنده آب ) جدا کند و فقط وریدها را مسدود نماید.

همچنین وریدهای با سایز کوچک را که استعداد واریسی شدن در آینده دارد و منشاء عود واریکوسل درآینده خواهد بود. در روش جراحی معمولی قابل تشخیص نمی‌باشد درحالیکه در روش میکرسرجری بدلیل بزرگنمایی ۶-۴ برابر توسط میکروسکوپ، جراح قادر است این وریدهای کوچک را نیز مشاهده کند و از عروق لنفاتیک و شریان مجزا نماید و مسدود کند.

در نتیجه شانس عود واریکوسل در این روش بسیار کمتر و حدود نیم درصد ( یعنی موفقیت ۵/۹۹ درصد ) می‌باشد همچنین بدلیل قابلیت بهتر در تمایز شریان و لنفاتیک و حفظ آنها احتمال آتروفی بیضه بدنبال جراح و یا ایجاد هیدروسل ( آب آوردگی بیضه ) بسیار نادر می‌باشد.

آیا واریکوسلکتومی ‌عارضه‌ای دارد ؟
درجواب بایستی گفت که هر اقدام پزشکی احتمال عارضه دارد همانگونه که عدم درمان واریکوسل نیز احتمال بروز عارضه دارد.

عوارض واریکوسلکتومی‌شامل :
۱- احتمال عود واریکوسل که در روش معمولی و سنتی واریکوسلکتومی‌۲۵% – ۵% ذکر شده و در روش میکروسرجری نیم درصد می‌باشد.

۲- ایجاد هیدروسل ( آب آوردگی بیضه ) که احتمال آن در روش معمولی جراحی واریکوسلکتومی‌۱۵- ۵ درصد و در روش میکروسرجری بسیار نادر گزارش شده است.

۳- عارضه سوم احتمال آتروفی بیضه که در روش جراحی معمولی کمتر از ۳% و در روش میکروسرجری بسیار نادر گزارش شده است.

آیا عمل جراحی واریکوسلکتومی‌منجر به معلولیت یا ناباروری می گردد ؟
این سؤالی است که بسیاری از بیماران قبل از جراحی سؤال می‌کنند و درجواب بایستی گفت که عمل واریکوسلکتومی‌جهت درمان یا جلوگیری از ناباروری انجام می‌گردد و خود منجر به ناباروری نمی‌گردد و پس از جراحی نیز فرد می‌تواند به فعالیتهای عادی روزمره و انجام ورزش و کار بطور معمول و قبل از جراحی بازگردد. لذا معلولیتی ایجاد نمیکند.

بهداشت حرفه ای عبارتست از علم و فن پیشگیری از بیماری های ناشی از کار و ارتقای سطح سلامتی افراد شاغل از طریق کنترل عوامل زیان آور محیط کار.

این رشته در طول دو دهه گذشته اسامی متعددی را از قبیل حفاظت و بهداشت کار، حفاظت فنی و بهداشت صنعتی دارا بوده، لیکن در سال های اخیر به جهت گستردگی حوزه فعالیت های آن، همه مشاغل را اعم از تولیدی یا غیر تولیدی، صنعتی یا غیر صنعتی، تحت پوشش قرار داده و با نام بهداشت حرفه ای در چهار بخش کشاورزی، معدن، خدمات و صنعت فعالیت می نماید.

اهداف کلی بهداشت حرفه ای
تأمین، حفظ و ارتقای وضعیت جسمی، روحی و روانی فردی و اجتماعی کارکنان همه مشاغل، پیشگیری از بروز بیماری ها و حوادث ناشی از کار و انتخاب کارگر متناسب با شغلی که قابلیت انجام آن را دارد، از جمله اهداف بهداشت حرفه ای به شمار می روند.

اشاره می گردد که منظور از بیماری ها و حوادث شغلی آنهایی هستند که در حین انجام کار و بواسطه آن رخ می دهند. از جمله آنها می توان به کری های حرفه ای ناشی از صدای غیر مجاز، بیماری های پوستی و ریوی، سرطان های شغلی و سایر بیماری های ناشی از عوامل زیان آور فیزیکی، شیمیایی و غیره اشاره نمود.

تخصص های فنی و مهندسی بهداشت حرفه ای

در بیشتر صنایع کشور به ویژه بخش های خصوصی و کوچک به دلیل محدودیت جذب نیروی انسانی از رشته های مختلف بهداشت، قسمتی از فعالیت های اصلی این رشته از طریق بهداشت حرفه ای یا واحد ایمنی و بهداشت صنعتی صورت می گیرد که از جمله این امور می توان به اجرای برنامه های واکسیناسیون، آموزش بهداشت فردی و عمومی، بهسازی محیط کار از نظر چگونگی تأمین آب آشامیدنی سالم، مدیریت جمع آوری و دفع بهداشتی زباله های صنعتی، طرح جمع آوری و تصفیه بهداشتی فاضلاب های صنعتی، نحوه کنترل حشرات و جوندگان موذی و ناقل بیماری، ایجاد تسهیلات رفاهی و بهداشتی و کنترل تغذیه کارگران اشاره نمود. لیکن به دلیل کم توجهی و عدم شناخت حوزه فعالیت های بهداشت حرفه ای از سوی مدیران و صاحبان صنایع، رسیدگی به امور فوق به اشتباه محور اصلی فعالیت های ایمنی و بهداشت صنعتی قرار گرفته و با تحت الشعاع قرار گرفتن فعالیت های تخصصی آن، این واحد بطور شایسته نمی تواند به اهداف اصلی خود دست پیدا کند. همچنین افکار عمومی کارکنان نیز به اینگونه امور معطوف گشته و همه خواسته های خود را در قالب بهداشت عمومی از این واحد پیگیری می نمایند.

فعالیت های بهداشت حرفه ای در همه سازمان ها شامل دو بخش ایمنی و بهداشت محیط کار است که در بخش ایمنی، شناسایی خطرات محیط کار و چگونگی کنترل آنها مورد بحث قرار می گیرد و شامل موضوعات متعددی از قبیل ایمنی کار در مشاغل جوشکاری، تراشکاری، نجاری، غواصی، کار در ارتفاعات، حفر چاه و تونل، ایمنی ساختمان و ساختمان سازی، ایمنی ماشین آلات و ابزار، ایمنی برق، ایمنی حریق، ایمنی معدن و غیره می باشد. در بخش بهداشت محیط کار نیز با هدف پیشگیری از بیماری های ناشی از کار، عوامل زیان آوری چون عوامل فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیکی، ارگونومیکی، مکانیکی و عوامل روانی محیط کار مورد شناسایی، اندازه گیری، ارزشیابی و در نهایت کنترل قرار می گیرد، که در ادامه بحث اشاره مختصری به هر کدام از آنها خواهد شد.

ـ در بحث عوامل زیان آور فیزیکی مواردی چون صدا، ارتعاش، روشنایی، فشار، پرتوها و شرایط جوی محیط کار (گرما، سرما و رطوبت) مورد تحقیق و بررسی قرار می گیرد که هر کدام به وسیله دستگاه های خاص اندازه گیری شده و بعد از ارزیابی شاخص های مربوطه در صورت نیاز به روش های مختلف مهندسی کنترل می گردد.

ـ در بحث عوامل زیان آور شیمیایی نیز کلیه آلاینده های شیمیایی نظیر گازها و بخارات، و گرد و غبارها و بطور کلی سایر آئروسل ها مدنظر بوده که آنها نیز با استفاده از دستگاه ها و وسایل خاص آزمایشگاهی نمونه برداری و آنالیز گردیده و بعد از مقایسه با حدود مجاز پیشنهادی در صورت نیاز به روش های مختلفی مورد کنترل قرار می گیرند.

ـ در بحث عوامل زیان آور مکانیکی نیز روی ضربات و تروماهای مکانیکی نظیر بیت، بوریست، پینه بستن و سایر صدمات فیزیکی بحث و بررسی صورت می گیرد.

ـ در بحث عوامل زیان آور بیولوژیکی، کلیه پاتوژنها و عوامل بیماریزای میکروبی نظیر باکتری ها، ویروس ها، قارچ ها، انگل ها و ویبرویون ها و بالاخره بیماری های بیولوژیکی ناشی از آنها در مشاغلی چون دباغی ها، بیمارستان ها، آزمایشگاه ها، دامداری ها، کشتارگاه ها، مزارع و غیره مورد بررسی و کنترل قرار می گیرد.

ـ در بحث عوامل روانی، بطور کلی کلیه عواملی که موجب بروز استرس ها و اختلالات روحی و روانی در محیط کار می شوند مورد شناسایی و کنترل قرار می گیرند.

ـ بنا به اهمیت تأثیر عوامل روانی در میزان کارآیی و بهره وری افراد، اشاره می گردد که در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و صنعتی، روانشناسی کار از اهمیت خاصی در جهت افزایش مهارت ها، سطح کارآیی افراد و در نتیجه بهره وری، برخوردار است و فارغ التحصیلان آن پس از جذب در محیط های کار در غالب تیم بهداشت حرفه ای نقش مهمی را در افزایش بهره وری ایفا می کنند. روانشناسان صنعتی علاوه بر تجزیه و تحلیل مشکلات اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی کارگران و همچنین با ایجاد محیط کاری سالم و با نشاط، سعی می کنند تا از طریق ارایه و انجام تست های گوناگون، امکان جذب و استخدام نیروی کار مناسب را فراهم نمایند. به بیانی دیگر این افراد سعی در کشف انگیزه ها، استعدادها و ویژگی های لازم هر شغل نموده و افراد را جهت استخدام متناسب با مقتضیات شغلی هر حرفه راهنمایی می کنند.

ـ در بحث عوامل زیان آور ارگونومیکی نیز بطور خلاصه اشاره می شود هدف اصلی کاهش صدمات و ناراحتی های آناتومیک (اسکلتی – عضلانی) در مشاغل مختلف از قبیل رانندگی، خلبانی، اپراتوری، جابجایی حمل بار، پست های کار نشسته یا ایستاده مداوم و غیره می باشد. به لحاظ اهمیت مسایل ارگونومیکی محیط کار اشاره می گردد که دانش ارگونومیکی نیز مانند روانشناسی کار بصورت یک رشته مستقل در غالب تیم بهداشت حرفه ای نقش بسیار مهمی را در افزایش راندمان و بهره وری افراد ایفا می نماید.

برنامه های کلی و اجرایی بهداشت حرفه ای در کارخانجات

۱٫ معاینات شغلی (قبل از استخدام، دوره ای و اختصاصی) به منظور ایجاد یک سیستم پایش و مراقبت دایمی

۲٫ برنامه های مربوط به حفاظت و ایمنی به منظور ایجاد یک سیستم حفاظت فنی در محیط کار

۳٫  برنامه های مربوط به بهداشت حرفه ای به منظور حفظ و ارتقای آن

۴٫ ایجاد امکانات امدادی و درمانی اولیه

۵٫ برنامه های مربوط به آموزش ایمنی و بهداشت شغلی

۶٫ برنامه های مربوط به ناتوانی یا توانبخشی در صنعت

۷٫ کنترل وضعیت تغذیه کارکنان

وظایف متخصصین بهداشت حرفه ای

در راستای سیستم ها و برنامه های اجرایی بهداشت حرفه ای، رئوس توانایی ها و وظایف متخصصین آن عبارتند از :

۱٫ شناسایی، اندازه گیری، ارزشیابی و کنترل عوامل زیان آور محیط کار از طریق طراحی و نظارت بر ایجاد سیستم های فنی تأمین بهداشت نظیر طراحی روشنایی، طراحی سیستم های تهویه صنعتی، طراحی سیستم های تصفیه آب و فاضلاب صنعتی و غیره.

۲٫ بررسی نحوه انجام کارها از نظر اصول ایمنی و ارگونومیک کار و ارایه روش های صحیح انجام آنها.

۳٫ طراحی و نظارت بر ایجاد پست های کار ارگونومیکی نظیر پست های کار کامپیوتری، پست های کار مونتاژ، پست های کار تحریری، طراحی ارگونومیکی ابزارهای کار دستی، کنترل ها و نشانگرها و …..

۴٫ آموزش نکات ایمنی و بهداشت حرفه ای محیط کار به کارگران

۵٫  تأمین، آموزش و نظارت بر نحوه استفاده از وسایل حفاظ فردی توسط کارگران.     
 

سموم، خطرات و شرايط استفاده از آن

مقدمه:

   در بعضي موارد ما مجبوريم از سم استفاده كنيم. اما بايد بدانيم سم مثل هر دارويي بايد فقط در حد لزوم و در موقع ضرورت با روش درست بكار رود، وگرنه بسيار خطرناك بوده و همانطور كه حشرات و موشها را از بين مي‌برد ميتواند انسان و حيوانات مفيد را هم بيمار كرده يا بكشد.

سم چيست؟

   سم ماده‌اي است كه داراي منشع گياهي، حيواني و شيميايي بوده  و از يك راه خاص و يا راههاي مختلف در مقادير معيني باعث اختلال و يا توقف فعل و انفعالات حياتي به‌طور موقت يا دائم ميگردد. سم اگر به مقدار خيلي كم خورده شود و يا بخار و بوي آن تنفس گردد باعث ناراحتي، بيماري و مسموميت شده است منجر به مرگ گردد.

مسموم كيست؟

   هر انسان يا حيواني كه سم از طريق بيني، دهان يا پوست وارد بدن او شده و موجب ناراحتي و بيماري يا مرگ وي گردد مسموم شده است.

علائم مسموميت:

   بستگي به نوع سم و مقدار آن و مدتي كه از مصرف آن سم گذشته باشد دارد اما بطور كلي ميتوانيم بگوييم: سرگيجه، حالت تهوع و استفراغ، دل درد، دل پيچه، عرق كردن، رنگ پريدگي و خواب آلودگي معمولاً در شخص مسموم ديده ميشود.

روشهاي نگهداري سموم در منزل :

1-    هيچ وقت سم را در آشپزخانه و يا اتاقي كه در آن زندگي مي‌كنيد قرار ندهيد.

2-   سم را بايد در قوطي و ظرف خودش نگه‌داري كرد و هرگز نبايد آنرا داخل ظرف و يا شيشه ديگر ريخت چون ممكن است اشتباهاً از آن استفاده شود.

3-    بعد از هر بار استفاده حتماً بايد در قوطي سم را محكم بست.

4-     هر نوع سم را بايد در محلي دور از دسترس افراد و بچه‌ها قرار داد.

چه كساني مي‌توانند با سم كار كنند؟

   كسي كه سم را مصرف مي‌كند بايد بدانند سم چيست؟‌ و چه خطراتي دارد و چگونه بايد آنرا بكار برد تا خطري براي خود و اطرافيان نداشته باشد.

-    كسي كه با سم سر و كار دارد بايد سالم و قوي بنيه باشد زنان و مردان پير و بچه‌ها قبل از 18 سالگي نبايد به هيچ‌وجه سم‌پاشي كنند.

-     كساني كه عوارض قلبي، كليوي و كبدي داشته باشند نبايد سم‌پاشي كنند.

-     زنان حامله به هيچ وجه نبايد با سم سر و كار داشته باشند.

چگونه سم را مصرف كنيم؟

• براي استفاده از سم بايد لباس، عينك،‌ كلاه و ماسك داشته باشيم.

• سم فقط بايد در جايي كه لازم است بكار رود.

• از سم بايد فقط به مقداري كه لازم است استفاده كنيم نه بيشتر

• نوع سم‌پاشي بايد متناسب با سم، مقدار آن و محل سم‌پاشي باشد.

• لازم است در ابتدا با ريختن آب در مخزن، سم‌پاش را آزمايش كنيم تا چكه نكند و هنگام كار به مقدار كافي محلول از آن خارج شود.

چگونه از قوطي اسپري حشره‌كش استفاده كنيم؟

    وقتي مي‌خواهيد داخل اتاق را اسپري كنيد:

1-    همه بايد از اتاق خارج شوند.

2-    پنجره‌ها و درها را ببنديد.

3-    روي ظرف غذاخوري و وسايل بچه‌ها را با نايلون بپوشانيد يا در صورت امكان ظروف را از محيط خارج كنيد.

4-    موقع اسپري حشره‌كش قوطي اسپري را طوري بدست بگيريد كه از خودتان فاصله داشته باشد.

5-    بعد از اسپري كردن فوراً از اتاق خارج شويد و در را ببنديد و دستهايتان را بشوييد.

6-  بعد از گذشتن حدود نيم ساعت درها را باز كنيد و هواي اطاق را تهويه نماييد. بعد از گذشتن نيم تا يك ساعت از تهويه، اطاقها مي‌توانند مورد استفاده قرار بگيرند.

در چه شرايطي بايد سم را مصرف كنيم؟

-   فرد سم‌پاش بايد لباسي بپوشد كه كاملاً بدن او را بپوشاند و كلاهي كه موهاي او را حفظ كند.

-   فرد سم‌پاش بايد از عينك مخصوص كه كناره‌هاي آن بسته است و چشم را كاملاً محافظت مي‌كند استفاده كند.

-   بايد موقع كار با سم حتماً‌ از ماسك استفاده كنيم يا با پارچه تميزي روي بيني و دهان خود را بپوشانيم.

   -   موقع سم‌پاشي و تهيه سم حتماً بايد دستكش لاستيكي بدست كرد. اگر دستكش سوراخ

   باشد سم پوست دست را آلوده مي‌كند.

-   در روزهايي كه باد شديد مي‌وزد نبايد باغ و مزرعه را سم‌پاشي كرد و اگر باد كم است موقع سم‌پاشي بايد پشت به باد بايستيم تا قطرات سم به ما نپاشد.

چه كارهايي براي فرد مسموم بايد انجام دهيم؟

•  از اطرافيان و خود مسموم بپرسيد كه با چه ماده‌اي تماس داشته و يا آن را خورده است.

•  قوطي سم را بگيريد و برچسب آن را بخوانيد.

• فوراً‌ كمكهاي اوليه را شروع كنيد.

كمكهاي اوليه در مورد فرد مسموم:

• فوراً‌ مسموم را از محل سمپاشي خارج كنيد و در هواي آزاد نگه داريد.

•  اگر لباس او آلوده به سم است بلافاصله آنها را بيرون بياوريد.

• محلهايي از بدن را كه به سم آلوده شده با آب و صابون شستشو كنيد سپس او را خشك كرده و بپوشانيد.

• بيمار را در حالت استراحت و گرم نگه داريد.

• اگر سم داخل چشم‌ها پاشيده شد فوراً چشم را زير شير آب بگيريد و شستشو دهيد (15 دقيقه)

• اگر سم به تازگي خورده شده باشد بايد مسموم را وادار به استفراغ كنيد.

• اگر علائم سوختگي ناشي از سموم در لب و دهان مشاهده شد او را وادار به استفراغ نكنيد فقط كمي آب به فرد مسموم بخورانيد تا سم رقيق شود.

• بايد راههاي تنفسي يعني دهان و گلو و بيني را تميز كرده و باز نگه داريد.

• فوراً‌ مسموم را به مركز بهداشتي‌درماني ارجاع دهيد. ‌

روشنايي محيط كار و تاثير آن بر روي بينايي

مقدمه:

   چشم: همانقدر كه عضو خارق‌العاده و شگفت‌انگيز است بهمان اندازه نيز ظريف و بي‌پناه و آسيب‌پذير ميباشد . بنابراين در هنگام كار يا هر جاي ديگري بايد از آن محافظت نمود.

   ناراحتي‌هاي چشمي اكثراً‌ در ساعات كار اتفاق افتاده و ناشي از علل گوناگون مي‌باشد. اين صدمات ممكن است ناشي از ازدياد نور، كمبود نور، پرتاب ذرات، تاثير مواد سمي، اشعه ايكس يا ساير تشعشعات يونيزان و حرارت باشد.

تاثير و روشنايي بر روي بينايي كارگران:

   تامين نور كافي و مناسب در محل كار موجب مي‌شود كه:

1-    ميل و رغبت به كار در كارگر افزايش يابد.

2-    دقت عمل در كار بيشتر شود.

3-    راندمان و نتيجه كار افزوده گردد.

4-    سلامت چشم و قدرت بينايي كارگر محفوظ مانده و خستگي اعصاب كمتر شود.

5-    كار بهتر،‌ راحتتر و دقيق‌تر انجام شود.

6-     از ميزان حوادث حين كار كاسته گردد.

تامين نور كافي و مناسب در محيط‌ هاي كار:

   در محيطهاي كاري با نور مناسب امكان بروز هر نوع حادثه نيز كاهش مي‌يابد. نور مناسب از طريق استفاده از نور طبيعي و مصنوعي و يا هر دو تامين ميگردد.  اين نور مي‌بايست داراي روشنايي كافي بوده، خيره كننده نباشد و بطور يكسان پخش شده باشد .

عوارض ناشي از ازدياد نور:

خيرگي: مهمترين عارضه ناشي از ازدياد نور است. اين حالت در اثر برخورد مستقيم نور به چشم و يا انعكاس شعاع تابش نور از سطوح شفاف به چشم بوجود ميآيد.

علائم خيرگي: احساس ناراحتي و درد در چشم، كم شدن حس بينايي، ترس از نور و ريزش اشك پديد مي‌آيد. مثلاً زماني كه منبع نور به طور مستقيم در ميدان ديد كارگر قرار گيرد باعث بروز خيرگي ميشود براي جلوگيري از بروز اين مشكل منابع روشنايي بايستي به فواصل مناسبي نسبت به هم نصب شود.

عوارض ناشي از كمبود نور:

   در كارگاههائيكه نور مناسب و كافي وجود نداشته باشد بخصوص در مورد كارهاي ظريف و دقيق باعث اختلال و كاهش بينايي خواهد شد.

   اين عوارض شامل فشار در چشم، سردرد،‌ سرگيجه خستگي، بي‌ميلي نسبت به كار و نيستاگموس حرفه‌اي مي‌باشد.( بيماری نيـسـتاگـموس سـبب بـروز حـرکـات غيـر طبيعي در چشم مي شود.)

چه عاملي سبب بروز نيستاگموس در معدنچيان مي‌گردد:

   اگر كمبود نور به مدت طولاني ادامه داشته باشد اين عارضه بوجود مي‌آيد.

   در بيماري نيستاگموس كارگران معمولاً وقت خروج از معدن متوجه اين عارضه مي‌گردند. بدين ترتيب كه به مدت چند لحظه احساس مي‌كنند كه اشياء جلوي چشمشان مي‌لرزد. اين عارضه ممكن است يك يا هر دو چشم را گرفتار سازد.

   تامين روشنايي در معادن سبب محو سريع نيستاگموس معدنچيان مي‌گردد.

    عواملي كه عوارض ناشي از كمبود يا ازدياد نور را تشديد مي‌كند:

   خستگي فكري، خستگي چشمي، سن

 منابع نور:

   براي روشنايي كارگاهها از دو منبع نور طبيعي (نور خورشيد) و نور مصنوعي (الكتريكي) مي‌توان استفاده نمود.

روشنايي طبيعي:

   نور آفتاب سالم‌ترين و ارزان‌ترين وسيله روشنايي و يكي از منابع مهم تامين انرژي نوراني مي‌باشد.

به منظور استفاده بهتر و صحيح‌تر از روشنايي روز بايستي به نكات زير توجه نمود:

• در صورتي كه كارگاه يا محل كار بزرگ باشد و پنجره‌هاي آن براي رساندن نور به همه قسمتها كافي نباشد بايد در قسمتهايي از سقف از پوشش شيشه‌اي استفاده شود.

• براي جلوگيري از تابش مستقيم نور خورشيد در تابستان بهتر است بالاي پنجره‌ها سايبان داشته باشد.

• براي استفاده بيشتر از نور آفتاب بايد سقف كارگاه و ديگر سطوح منعكس كننده نور به رنگ روشن بوده تا نور را بهتر منعكس كند.

• براي اينكه نور كافي به محل كار برسد بايستي با توجه به نوع كار، تابش نور و آفتابي بودن محل مجموع سطوح پنجره‌ها و يا سقف شيشه‌اي كارگاه متناسب با مساحت كف كارگاه باشد.

در طرح روشنايي مصنوعي براي محيط كار اين نكات بايد مورد توجه قرار گيرد:

-     نور حاصله از منابع روشنايي بايد تا حدامكان به روشنايي روز نزديك باشد.

-    سقف و قسمت بالايي ديوارها معمولاً به منظور افزايش راندمان روشنايي وارده از پنجره‌ها به رنگ روشن و قسمت پايين ديوارها براي ايجاد شرايط آسايش به رنگ تيره رنگ آميزي ميشوند.

-    مقدار نور حاصله از منابع روشنايي بايد ثابت و به اندازه كافي بوده و بر كليه سطوح محيط كار به طور يكنواخت توزيع شود تا از بوجود آمدن سايه و زواياي تاريك جلوگيري شود.

-     تعمير و سرويس به موقع منابع روشنايي

-     تميز و پاك نمودن نورگيرها به طور مرتب

                  -     در مورد ميزان نور براي كارگاههاي مختلف ارقام زير مي‌تواند راهنماي مناسبي باشد:

    آيا محيط كار شما از ميزان نور مناسب برخوردار مي‌باشد؟

* لوكس: واحد اندازه‌گيري روشنايي در محيط كار گويند كه بوسيله دستگاه لوكس‌متر اندازه‌گيري ميشود.

دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - حوزه معاونت بهداشتي - واحد بهداشت حرفه ای

بازگشت به فهرست

جوشكاري، عوارض و راههاي پيشگيري از آن

مقدمه:

   بشر از زمانيكه خود را شناخته در پي كار و فعاليت بوده و در هر زمان دستخوش تحولاتي گرديده  است. به وجود آمدن ابزار كار قديمي‌ترين تحولي است كه در زندگي بشر بوجود آمده است. زماني ابزار سنگي و بعداً با پيدايش آهن و فلزات ابزار فلزي جايگزين آن شد به تبع توسعه صنايع و ابزار آلات مشاغل مرتبط با آنها نيز به صورت تخصصي درآمده و از هم جدا گرديد كه حرفه جوشكاري يكي از آنها مي‌باشد.

عوامل زيان آور موجود در كارگاه جوشكاري:

   در كار جوشكاري ابزار و وسايلي استفاده مي‌شود كه در صورت عدم رعابت موازين ايمني باعث بروز مشكلاتي مي‌گردد. عمده‌ترين عوامل زيان‌آوري كه در رابطه با اين حرفه وجود دارد عبارتند از:

1-    انواع اشعه‌هاي ناشي از جوشكاري

2-    سر و صداي محيط كار

3-    دود و گازهاي ناشي از جوشكاري

4-    حركات و وضعيت‌هاي نامناسب بدن در حين كار كه در مورد هر يك توضيحات مختصري ارائه ميگردد.

1-    اشعه‌هاي ناشي از جوشكاري:

نور مرئي IR- UV

   نور مرئي همان نور طبيعي و نور مصنوعي ناشي از لامپ‌ها مي‌باشد كه نه تنها نقش مهمي در رويت اشيا و جلوگيري از برخورد با آنها دارد بلكه بر اساس آخرين تحقيقات نقش بسيار مهمي در افزايش بازدهي و جلوگيري از خستگي ناشي از كار دارد.

   در بين اشعه‌ها، اشعه ماوراء بنفش (UV) ناشي از نقطه جوش و مادون قرمز (IR) ناشي از التهاب فلز گداخته خطر بيشتري دارند. تابش اشعه حاصل از جوشكاري بخصوص دستگاههاي جوش الكتريكي بر چشم سبب ناراحتي چشم با علائم سرخي، ريزش اشك، خارش و ترس از نور، ورم ملتحمه،‌ خيرگي و آب مرواريد مي‌گردد.

روش پيشگيري : در مورد جوشكاران بايستي از عينكها و يا سپرهاي حفاظتي شيشه‌هاي آن قادر به جذب اشعه ماوراء بنفش و مادون قرمز مي‌باشند استفاده شود.

2ـ سر و صداي محيط كار :

خستگي شنوايي : كاهش قدرت شنوايي، تحريك اعصاب، وزوز كردن گوش، سوت كشيدن پرده گوش از جمله عوارض ناشي از سر و صداي محيط كار مي‌باشد. تغيير در تركيبات خون و ساير مايعات بدن نيز گزارش شده است كه افزايش يا كاهش قندخون از آن جمله‌اند.

   در صورتيكه سر و صداي محيط كار در حدي باشد كه باعث مختل شدن مكالمه عادي بين دو نفر در محيط كار گردد بالاتر لز حد مجاز بوده و كارگر بايد از گوشي جهت محافظت سيستم شنوايي استفاده كند.

وسايل حفاظت سيستم شنوائي شامل:

پلاك گوش: طوري طرح و ساخته شده است كه كاملاً در مجراي داخلي گوش قرار ميگيرد.

گوشي: كاملاًً‌ گوش خارجي را مي‌پوشاند از نظر حفاظت بهتر و در ضمن خيلي راحت‌تر از پلاك گوش خواهد بود.

3-   دود و گازهاي ناشي از جوشكاري:

   دود حاصل از جوشكاري با كاربيد و استيلن حاوي انواع فلزات سمي و ساير مواد شيميايي بوده كه استنشاق آنها به آساني صورت ميگيرد كه اين ذرات مي‌توانند به قسمتهاي انتهايي ريه‌ها نفوذ نموده و عوارض شديدي ايجاد نمايند.

گازهاي زيان آور ناشي از جوشكاري:

   از جمله گازهايي كه در حرفه جوشكاري استفاده مي‌شود گاز استيلن مي‌باشد كه گازي است بي‌رنگ كه خالص آن بوي بدي ندارد علت بوي بدي كه در جوشكاريها استشمام مي‌شود هيدروژن سولفوره مخلوط با آن است كه به علت ناخالصي كاربيد مي‌باشد.

 عوارض ناشي از اين گاز شامل:

   سرفه، ريزش اشك، سردرد، سرگيجه، ورم ملتحمه، اختلالات گوارشي، بيهوشي،‌ نارسايي تنفسي مي‌باشد كه در غلظت‌هاي زياد باعث اغماء و مرگ مي‌گردد.

راههاي پيشگيري از عوارض فوق :

   براي جلوگيري از ايجاد عوارض فوق استفاده از ماسكهاي مخصوص و فيلتردار جهت حفاظت دستگاه تنفسي الزامي است و همچنين استفاده از سيستم تهويه  عمومي و موضعي در كاهش بار آلودگي محيط كار مؤثر مي‌باشد.

4-  حركات و وضعيت‌هاي بدن در حين كار:

   يعضي از حركات مفصلي به علت تجاوز از حد طبيعي و به جهت شدت و تكرار شدنشان باعث ايجاد ضايعات مفصلي ميگردند. انجام كارها به طور غيرطبيعي باعث درد عضلات ميگردد. دردهاي پشت، انقباض عضلات كنار مهره‌اي، دردهاي منطقه بين فقرات گردن و پشت كمر دردهاي ناشي از كار كردن در يك وضعيت نامتناسب، تغيير شكل ستون فقرات از جمله اين عوارض مي‌باشد

راههاي پيشگيري:

   براي پيشگيري از عوارض فوق ايجاد فواصل معين و منظم بين زمان استراحت و كار الزامي مي‌باشد و همچنين نحوه درست بلند كردن بار حائز اهميت مي‌باشد.

دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس - حوزه معاونت بهداشتي - واحد بهداشت حرفه ای

بازگشت به فهرست

---

•